Linux
น้องๆ หลายคนอาจจะกลัวๆ กล้าๆ เรื่อง Ubuntu Server เพราะคิดว่ามันยาก ต้อง command line อย่างเดียว สมัยพี่ทำร้านเน็ต SiamCafe เมื่อ 20 กว่าปีก่อน ก็เริ่มจากลองผิดลองถูกนี่แหละ เลยอยากมาแชร์ประสบการณ์ให้เห็นว่ามันไม่ได้ยากอย่างที่คิด แถมยังเอาไปทำอะไรเจ๋งๆ ได้เยอะเลย
Ubuntu Server คือระบบปฏิบัติการ Linux ที่ออกแบบมาเพื่อใช้งานบนเครื่อง Server โดยเฉพาะ ข้อดีของมันคือ:
สมัยพี่ทำร้านเน็ตก็ใช้ Ubuntu Server เป็น Web Server, Database Server, File Server สารพัดประโยชน์ แถมประหยัดงบไปได้เยอะเลย
ก่อนอื่นต้องไปดาวน์โหลด Ubuntu Server Image มาก่อน เข้าไปที่ เว็บ Ubuntu แล้วเลือก Download the current version (LTS คือ Long Term Support จะ Support นานกว่า)
พอได้ Image มาแล้ว ก็ต้องเอาไป Burn ลง USB หรือ DVD เพื่อใช้ Boot ตอนติดตั้ง
อันนี้แหละที่หลายคนกลัว แต่จริงๆ ไม่ยากเลย ถ้าทำตามนี้:
ระหว่างติดตั้ง มันอาจจะถามเรื่อง Software ที่อยากลงเพิ่ม เช่น พวก Snap packages ถ้าไม่แน่ใจก็ข้ามไปก่อนได้ ค่อยมาลงทีหลัง
พอติดตั้งเสร็จแล้ว ก็ Restart เครื่อง แล้ว Login ด้วย Username/Password ที่ตั้งไว้
ทีนี้เราจะ Remote เข้า Server จากเครื่องอื่นได้ โดยใช้ SSH Client (เช่น Putty บน Windows หรือ Terminal บน Linux/macOS)
พิมพ์คำสั่งนี้ใน Terminal:
ssh username@server_ip_address
แทนที่ username ด้วย Username ที่เราตั้งไว้ และ server_ip_address ด้วย IP Address ของ Server
ถ้าขึ้นให้ใส่ Password ก็ใส่ให้ถูกต้อง
หลังจาก Login เข้า Server ได้แล้ว สิ่งแรกที่ควรทำคือ Update Package Lists และ Upgrade Packages ให้เป็น Version ล่าสุด
พิมพ์คำสั่งนี้:
sudo apt update
sudo apt upgrade
คำสั่ง sudo คือการรันคำสั่งด้วยสิทธิ์ Root (Administrator) มันจะถาม Password ก็ใส่ให้ถูกต้อง
apt update จะ Update Package Lists จาก Repository ส่วน apt upgrade จะ Upgrade Packages ที่ติดตั้งไว้แล้ว
Firewall เป็นปราการด่านแรกในการป้องกัน Server จากการโจมตี เราจะใช้ UFW ซึ่งเป็น Firewall ที่ใช้งานง่าย
ก่อนอื่นต้อง Enable UFW ก่อน:
sudo ufw enable
จากนั้นเราจะ Allow เฉพาะ Port ที่จำเป็น เช่น Port 22 (SSH), Port 80 (HTTP), Port 443 (HTTPS)
sudo ufw allow 22
sudo ufw allow 80
sudo ufw allow 443
และสุดท้ายต้อง Disable UFW อีกครั้งเพื่อ Apply การตั้งค่า:
sudo ufw disable
sudo ufw enable
เราสามารถดู Status ของ UFW ได้โดยใช้คำสั่ง:
sudo ufw status
มันจะแสดง List ของ Port ที่ Allow และ Deny
| คุณสมบัติ | Ubuntu Server | Ubuntu Desktop |
|---|---|---|
| GUI (Graphical User Interface) | ไม่มี (Command Line Only) | มี (GNOME, KDE, XFCE) |
| ทรัพยากรที่ใช้ | น้อยกว่า | มากกว่า |
| เหมาะกับ | รัน Services บน Server | ใช้งาน Desktop ทั่วไป |
| Software ที่ติดตั้งมา | น้อยกว่า (เน้น Utilities) | มากกว่า (Office, Browser, Multimedia) |
สรุปง่ายๆ คือ Ubuntu Server เน้นความเบาและความเสถียร ส่วน Ubuntu Desktop เน้นความสะดวกในการใช้งาน
ถ้าอยากอ่านบทความดีๆ แบบนี้อีก อย่าลืมแวะไปที่ SiamCafe Blog นะครับ
Ubuntu Server เหมาะกับคนที่ต้องการรัน Services บน Server เช่น Web Server, Database Server, File Server, Game Server ไม่ว่าจะเป็นมือใหม่หรือมือเก๋า ก็สามารถใช้งานได้
ไม่ต้องเก่ง Linux ก็ใช้ Ubuntu Server ได้ พี่แนะนำให้เริ่มจากลองใช้คำสั่งพื้นฐาน เช่น cd, ls, mkdir, rm ก่อน แล้วค่อยๆ เรียนรู้ไปเรื่อยๆ
Ubuntu Server มี Security ที่ดี แต่ก็ขึ้นอยู่กับการตั้งค่าและการดูแลรักษาด้วย สิ่งสำคัญคือต้อง Update Packages อย่างสม่ำเสมอ, ตั้งค่า Firewall ให้ถูกต้อง, และใช้ Password ที่แข็งแรง
Community ของ Ubuntu ใหญ่มาก สามารถถามได้ใน Forum, Mailing List, หรือ Social Media ต่างๆ หรือถ้าไม่รู้จะถามใคร ก็มาถามพี่ได้ที่ SiamCafe Blog
ดูวิดีโอเพิ่มเติมเกี่ยวกับUbuntu Server ติดตั้งและตั้งค่:
สมัยผมทำร้านเน็ตนี่เจอบ่อยมาก พวกตั้งรหัสผ่านง่ายๆ "123456" "password" นี่โดนแฮกง่ายมากครับ อย่าประมาทเรื่องนี้เด็ดขาด ใช้ตัวอักษร ตัวเลข สัญลักษณ์ผสมกันไปเลยครับ
sudo passwd your_username
แล้วก็อย่าลืมเปลี่ยนรหัสผ่านเป็นระยะๆ ด้วยนะ
เรื่องนี้สำคัญมาก เหมือนเราฉีดวัคซีนให้เครื่องนั่นแหละครับ อัพเดท patch ต่างๆ เพื่อป้องกันช่องโหว่ ผมเคยโดน hack เพราะไม่ได้อัพเดท security patch มาแล้ว เข็ดเลย
sudo apt update && sudo apt upgrade
ตั้งให้มันอัพเดทอัตโนมัติก็ดีนะ จะได้ไม่ต้องมานั่งทำเองบ่อยๆ
Firewall เหมือนยามหน้าประตูบ้าน ใครจะเข้าบ้านเราต้องผ่านยามก่อน Ubuntu มี UFW (Uncomplicated Firewall) มาให้แล้ว ใช้งานง่ายมาก
sudo ufw enable
sudo ufw allow ssh
sudo ufw allow 80
sudo ufw allow 443
sudo ufw status
อย่าลืม allow port ที่จำเป็นต้องใช้ด้วยนะ เช่น port 80 (HTTP), 443 (HTTPS) ถ้าจะทำเว็บ
อันนี้สำคัญสุดๆ เหมือนทำประกันชีวิตให้ข้อมูลของเรา สมัยก่อนผมพลาดเรื่องนี้ไปทีนึง ข้อมูลหายหมดเลย ต้องมานั่งกู้ใหม่ เสียเวลาสุดๆ
ใช้เครื่องมืออย่าง `rsync` หรือ `tar` ก็ได้ แล้วแต่ถนัดเลย สำรองไว้หลายๆ ที่ก็ดีนะ
Ubuntu Server เน้นความเบาและประสิทธิภาพครับ GUI มันกิน resource เยอะ ถ้าไม่จำเป็นต้องใช้ก็ไม่ต้องลง
แรกๆ อาจจะยากหน่อย แต่พอใช้ไปเรื่อยๆ จะคล่องเองครับ Command Line นี่แหละตัวจริง เร็วกว่า GUI เยอะเลย
ลง Desktop Environment เพิ่มได้ครับ แต่ต้องระวังเรื่อง resource ด้วย เลือกตัวที่ไม่กิน resource มากนัก เช่น Xfce หรือ LXDE
sudo apt install xfce4
ถ้าเจ๊งแบบเข้าไม่ได้เลย ต้องลอง boot เข้า recovery mode แล้ว repair ครับ แต่ถ้าเจ๊งแค่บางส่วน ลอง downgrade package ที่มีปัญหาดูก่อน
อันดับแรกคือตัด Server ออกจาก network ก่อนเลยครับ แล้วค่อยมาไล่ดู log ว่าโดน hack ทางไหน เปลี่ยนรหัสผ่านทั้งหมด แล้ว restore ข้อมูลจาก backup ครับ
Ubuntu Server เป็น OS ที่ดีมาก เหมาะสำหรับเอามาทำ Server ต่างๆ แต่ต้องเรียนรู้และทำความเข้าใจมันให้ดีก่อนใช้งานจริง iCafeForex สมัยผมทำร้านเน็ตใหม่ๆ ก็ลองผิดลองถูกเยอะ แต่สุดท้ายก็คุ้มค่าครับ
หวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์กับทุกคนนะครับ ถ้ามีคำถามอะไรเพิ่มเติม ถามมาได้เลย แล้วอย่าลืมแวะไปอ่านบทความอื่นๆ ใน SiamCafe Blog ด้วยนะ
SiamCafe.net — แหล่งความรู้ด้าน IT, Network, Security, Programming อันดับ 1 ของไทย ก่อตั้งตั้งแต่ปี 1997 โดย อ.บอม ผู้เชี่ยวชาญด้าน IT Infrastructure และ Forex Trading มากกว่า 25 ปี บทความทุกชิ้นเขียนจากประสบการณ์จริงในวงการ IT ประเทศไทย