Node.js Express.js สร้าง REST API มือใหม่

บทนำ: Node.js, Express และ REST API โลก Backend ที่มือใหม่ต้องรู้

สวัสดีครับทุกคน! ในฐานะคนที่คลุกคลีอยู่ในวงการ IT มากว่า 20 ปี ผมบอกได้เลยว่า Node.js และ Express เนี่ยเป็นอะไรที่ "ต้องรู้" สำหรับนักพัฒนา Backend สมัยนี้จริงๆ ครับ เมื่อก่อนตอนผมเริ่มเขียนเว็บใหม่ๆ ต้องใช้ PHP, Java, หรือ .NET ซึ่งก็ดีนะครับ แต่พอได้ลอง Node.js เท่านั้นแหละ ชีวิตก็ง่ายขึ้นเยอะเลย! มันเหมือนเจอเครื่องมือที่ใช่ ที่ทำให้เราทำงานได้เร็วขึ้น โฟกัสกับ logic ของ application มากกว่าจะต้องมานั่งปวดหัวกับเรื่อง config อะไรเยอะแยะ

ลองนึกภาพตามนะ สมมติคุณอยากสร้าง API ให้ mobile app ของคุณดึงข้อมูลไปแสดงผล หรืออยากทำระบบหลังบ้านให้เว็บไซต์ e-commerce ที่มี transaction เป็นล้านๆ ต่อวัน Node.js กับ Express ช่วยคุณได้แน่นอน! เพราะมัน scale ได้ดีมากๆ แถมยังใช้ JavaScript ซึ่งเป็นภาษาที่นักพัฒนา Frontend คุ้นเคยกันอยู่แล้ว ทำให้การทำงานร่วมกันเป็นทีมมันราบรื่นสุดๆ ใครที่เคยเจอปัญหา Frontend กับ Backend คุยกันไม่รู้เรื่อง จะเข้าใจดีว่าเรื่องนี้สำคัญขนาดไหน

ตัวเลขและสถิติก็บ่งบอกชัดเจนว่า Node.js และ Express ได้รับความนิยมอย่างมากในวงการอุตสาหกรรม software ระดับโลก จากการสำรวจของ Stack Overflow Developer Survey ในปีล่าสุด พบว่า Node.js เป็นหนึ่งใน technologies ที่นักพัฒนาใช้กันมากที่สุด และ Express ก็เป็น framework ยอดนิยมอันดับต้นๆ สำหรับการสร้าง web application ด้วย Node.js ลอง search ใน Google Trends ดูสิครับ คุณจะเห็นว่ากราฟมันพุ่งขึ้นตลอดเวลา แสดงให้เห็นว่าคนสนใจและใช้งานกันเยอะจริงๆ ไม่ใช่แค่ hype นะครับ แต่มันมี use case ที่ตอบโจทย์ธุรกิจได้จริง

ผมเคยทำโปรเจกต์หนึ่งเมื่อปี 2020 เป็นระบบจัดการคลังสินค้าขนาดใหญ่ ตอนแรกก็กะจะใช้ Java Spring Boot แต่พอมาลอง benchmark กับ Node.js Express ปรากฏว่า Node.js กิน resource น้อยกว่า แถมยัง handle request ได้เร็วกว่าด้วย! ที่สำคัญคือทีมงานผมส่วนใหญ่ถนัด JavaScript กันอยู่แล้ว ทำให้ learning curve มันสั้นกว่ามาก สรุปคือประหยัดทั้งเวลาและค่าใช้จ่ายไปเยอะเลยครับ

บทความนี้ ผมจะพาคุณไปรู้จักกับ Node.js, Express และ REST API แบบ step-by-step ตั้งแต่พื้นฐานจนถึงการสร้าง API ง่ายๆ ได้ด้วยตัวเอง ถึงแม้คุณจะไม่เคยเขียน Backend มาก่อนเลย ก็ไม่ต้องกังวลนะครับ ผมจะพยายามอธิบายให้ละเอียดที่สุดเท่าที่จะทำได้ พร้อมทั้งยกตัวอย่าง code ที่คุณสามารถ copy ไปลองรันได้เลย รับรองว่าอ่านจบแล้ว คุณจะสามารถเริ่มต้นสร้าง REST API ด้วย Node.js Express ได้อย่างแน่นอน!

พื้นฐานความรู้ที่ควรรู้ก่อนเริ่มสร้าง REST API

Node.js คืออะไร ทำไมถึงต้องใช้?

Node.js คือ runtime environment สำหรับ JavaScript ที่ทำให้เราสามารถรัน JavaScript code นอก web browser ได้ พูดง่ายๆ คือ ปกติแล้วเราจะเขียน JavaScript เพื่อให้มันทำงานบน browser ใช่ไหมครับ แต่ด้วย Node.js เราสามารถเขียน JavaScript เพื่อสร้าง application ฝั่ง server ได้เลย เช่น Web Server, API Server, Command-line tools และอื่นๆ อีกมากมาย

ข้อดีของ Node.js มีมากมาย หนึ่งในนั้นคือเรื่องของความเร็วและความสามารถในการรองรับ concurrent request ได้เป็นจำนวนมาก เนื่องจาก Node.js ใช้ non-blocking I/O model ซึ่งหมายความว่ามันจะไม่รอให้ operation หนึ่งเสร็จก่อนที่จะไปทำ operation อื่น ทำให้มันสามารถ handle request ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลองนึกภาพว่าคุณมีร้านอาหารที่มีพนักงานเสิร์ฟคนเดียว ถ้าพนักงานคนนั้นต้องรอให้ลูกค้าคนแรกทานอาหารเสร็จก่อนถึงจะไปรับ order จากลูกค้าคนต่อไป ร้านของคุณคงจะให้บริการลูกค้าได้ช้ามาก แต่ถ้าพนักงานคนนั้นสามารถรับ order จากลูกค้าหลายๆ คนพร้อมกัน แล้วค่อยๆ ทยอยเสิร์ฟอาหารตาม order ที่ครัวทำเสร็จ ร้านของคุณก็จะให้บริการลูกค้าได้เร็วกว่ามาก Node.js ก็ทำงานคล้ายๆ กับพนักงานเสิร์ฟที่เก่งกาจคนนั้นแหละครับ

อีกเหตุผลหนึ่งที่ Node.js ได้รับความนิยมก็คือเรื่องของ ecosystem ที่แข็งแกร่งและมี package ให้เลือกใช้เยอะแยะมากมาย ผ่าน npm (Node Package Manager) คุณสามารถหา package ที่ช่วยให้คุณทำงานต่างๆ ได้ง่ายขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการจัดการ database, การสร้าง API, การ authenticate user หรืออะไรก็ตามที่คุณต้องการ แค่พิมพ์ command ไม่กี่บรรทัด คุณก็สามารถติดตั้ง package ที่คุณต้องการได้แล้ว

นอกจากนี้ Node.js ยังใช้ JavaScript ซึ่งเป็นภาษาที่นักพัฒนา Frontend คุ้นเคยกันดีอยู่แล้ว ทำให้การทำงานร่วมกันระหว่างทีม Frontend และ Backend เป็นไปได้อย่างราบรื่น ลดช่องว่างและความเข้าใจผิดระหว่างทีม ทำให้การพัฒนา application เป็นไปอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

สุดท้ายนี้ Node.js ยังเป็น cross-platform ที่สามารถรันได้บนระบบปฏิบัติการต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น Windows, macOS หรือ Linux ทำให้คุณสามารถ deploy application ของคุณได้บน server ที่คุณต้องการ โดยไม่ต้องกังวลเรื่อง compatibility

Express.js Framework ตัวช่วยสำคัญในการสร้าง Web Application

Express.js คือ web application framework สำหรับ Node.js ที่ช่วยให้เราสร้าง web application และ API ได้อย่างรวดเร็วและง่ายดาย ลองคิดดูว่าถ้าคุณต้องสร้าง web application โดยใช้ Node.js เพียวๆ คุณจะต้องเขียน code เองทั้งหมด ตั้งแต่การจัดการ routing, การ handle request, การ render view และอื่นๆ อีกมากมาย ซึ่งมันเสียเวลาและน่าเบื่อมาก แต่ด้วย Express.js คุณสามารถลด code boilerplate เหล่านี้ลงได้เยอะเลย

Express.js มี feature มากมายที่ช่วยให้การพัฒนา web application เป็นเรื่องง่าย เช่น Routing ที่ช่วยให้คุณกำหนด endpoint สำหรับ API ของคุณได้อย่างง่ายดาย Middleware ที่ช่วยให้คุณจัดการ request และ response ได้อย่างยืดหยุ่น และ Template engine ที่ช่วยให้คุณสร้าง dynamic web page ได้อย่างสวยงาม

Routing ใน Express.js ช่วยให้คุณกำหนด path (หรือ URL) และ function ที่จะถูกเรียกเมื่อมี request เข้ามาที่ path นั้นๆ ตัวอย่างเช่น ถ้าคุณต้องการสร้าง API endpoint สำหรับดึงข้อมูล user คุณสามารถกำหนด route แบบนี้ได้:

app.get('/users/:id', (req, res) => {
  // ดึงข้อมูล user จาก database
  const userId = req.params.id;
  const user = getUserById(userId);

  // ส่งข้อมูล user กลับไปเป็น JSON
  res.json(user);
});

Middleware ใน Express.js เป็น function ที่สามารถเข้าถึง request object (req), response object (res) และ middleware function ตัวถัดไปใน request-response cycle Middleware สามารถใช้ในการทำสิ่งต่างๆ ได้มากมาย เช่น การ authenticate user, การ validate request, การ logging request และอื่นๆ อีกมากมาย

Express.js เป็น framework ที่ minimalist และ unopinionated ซึ่งหมายความว่ามันไม่ได้บังคับให้คุณต้องทำอะไรแบบตายตัว คุณสามารถเลือกใช้ library และ tools ที่คุณต้องการได้ตามใจชอบ ทำให้คุณมีความยืดหยุ่นในการสร้าง application ที่ตอบโจทย์ความต้องการของคุณได้อย่างแท้จริง

REST API คืออะไร ทำไมถึงสำคัญ?

REST (Representational State Transfer) คือ architectural style ที่ใช้ในการออกแบบ networked application โดยเน้นที่การใช้ HTTP protocol ในการสื่อสารระหว่าง client และ server REST API คือ API ที่ถูกออกแบบตามหลักการของ REST ซึ่งทำให้มันมีความ scalable, maintainable และ easy to use

หัวใจสำคัญของ REST API คือการใช้ HTTP methods (เช่น GET, POST, PUT, DELETE) ในการ perform CRUD operation (Create, Read, Update, Delete) บน resource ต่างๆ ตัวอย่างเช่น ถ้าคุณต้องการสร้าง API สำหรับจัดการ product คุณสามารถใช้ HTTP methods ดังนี้:

• GET /products: ดึงข้อมูล product ทั้งหมด
• GET /products/:id: ดึงข้อมูล product ที่มี ID เท่ากับ :id
• POST /products: สร้าง product ใหม่
• PUT /products/:id: อัปเดตข้อมูล product ที่มี ID เท่ากับ :id
• DELETE /products/:id: ลบ product ที่มี ID เท่ากับ :id

REST API ใช้ stateless communication ซึ่งหมายความว่า server จะไม่เก็บข้อมูลเกี่ยวกับ client request ใดๆ ทั้งสิ้น ทุก request จะต้องมีข้อมูลที่จำเป็นทั้งหมดเพื่อให้ server สามารถประมวลผลได้ ทำให้ REST API มีความ scalable มาก เพราะ server ไม่ต้อง maintain session state ของ client

REST API มักจะส่งข้อมูลกลับไปในรูปแบบ JSON (JavaScript Object Notation) ซึ่งเป็น format ที่ lightweight และ easy to parse ทำให้ client สามารถนำข้อมูลไปใช้ได้อย่างง่ายดาย JSON กลายเป็น standard format สำหรับ API communication ไปแล้ว

REST API มีความสำคัญอย่างมากในโลกของการพัฒนา software สมัยใหม่ เพราะมันช่วยให้ application ต่างๆ สามารถสื่อสารกันได้อย่างง่ายดาย ไม่ว่าจะเป็น web application, mobile application หรือ IoT device REST API ช่วยให้เราสร้าง distributed system ที่มีความยืดหยุ่นและ scalable ได้

🎬 YouTube @icafefx

วิธีติดตั้ง Node.js, Express และสร้างโปรเจกต์ REST API

มาถึงส่วนที่ทุกคนรอคอย นั่นคือการลงมือทำจริง! ผมจะสอนวิธีติดตั้ง Node.js, Express และสร้างโปรเจกต์ REST API แบบ step-by-step รับรองว่าทำตามได้แน่นอน

ตารางสรุปคำสั่งที่ใช้

ขั้นตอนการติดตั้งและสร้างโปรเจกต์

1. ติดตั้ง Node.js และ npm:

   เข้าไปที่เว็บไซต์ https://nodejs.org/ แล้ว download installer ที่เหมาะกับระบบปฏิบัติการของคุณ ติดตั้งตามขั้นตอนที่แนะนำ หลังจากติดตั้งเสร็จแล้ว ให้เปิด terminal หรือ command prompt แล้วพิมพ์ node -v และ npm -v เพื่อตรวจสอบว่า Node.js และ npm ถูกติดตั้งอย่างถูกต้อง

   
   node -v
   npm -v
       

2. สร้าง directory สำหรับโปรเจกต์:

   สร้าง directory ใหม่สำหรับโปรเจกต์ของคุณ แล้วเข้าไปใน directory นั้นด้วย command cd

   
   mkdir my-rest-api
   cd my-rest-api
       

3. สร้างไฟล์ package.json:

   พิมพ์ command npm init -y เพื่อสร้างไฟล์ package.json ซึ่งเป็นไฟล์ที่เก็บข้อมูลเกี่ยวกับโปรเจกต์ของคุณ เช่น ชื่อ, version, dependencies และ scripts ต่างๆ flag -y จะทำให้ npm ใช้ค่า default สำหรับทุกคำถาม

   
   npm init -y
       

4. ติดตั้ง Express.js:

   พิมพ์ command npm install express เพื่อติดตั้ง Express.js ซึ่งเป็น dependency หลักของโปรเจกต์ของคุณ npm จะ download และติดตั้ง Express.js และ dependencies ที่เกี่ยวข้องลงใน directory node_modules

   
   npm install express
       

5. ติดตั้ง Nodemon (optional):

   Nodemon เป็น tool ที่ช่วย restart server ของคุณโดยอัตโนมัติเมื่อมีการเปลี่ยนแปลง code ทำให้คุณไม่ต้อง restart server เองทุกครั้งที่แก้ไข code เพื่อติดตั้ง Nodemon ให้พิมพ์ command npm install nodemon --save-dev flag --save-dev จะทำให้ Nodemon ถูกบันทึกเป็น dev dependency ในไฟล์ package.json

   
   npm install nodemon --save-dev
       

6. สร้างไฟล์ index.js:

   สร้างไฟล์ index.js ซึ่งจะเป็น entry point ของ application ของคุณ ในไฟล์นี้ ให้เขียน code เพื่อสร้าง Express app และกำหนด route ต่างๆ

   
   // index.js
   const express = require('express');
   const app = express();
   const port = 3000;
   
   app.get('/', (req, res) => {
     res.send('Hello World!');
   });
   
   app.listen(port, () => {
     console.log(`Example app listening on port ${port}`);
   });
       

7. แก้ไขไฟล์ package.json:

   แก้ไขไฟล์ package.json เพื่อเพิ่ม script สำหรับรัน application ด้วย Nodemon เปิดไฟล์ package.json แล้วเพิ่ม property "start": "nodemon index.js" ในส่วนของ "scripts"

   
   {
     "name": "my-rest-api",
     "version": "1.0.0",
     "description": "",
     "main": "index.js",
     "scripts": {
       "test": "echo \"Error: no test specified\" && exit 1",
       "start": "nodemon index.js" // เพิ่มบรรทัดนี้
     },
     "keywords": [],
     "author": "",
     "license": "ISC",
     "dependencies": {
       "express": "^4.18.2"
     },
     "devDependencies": {
       "nodemon": "^3.0.1"
     }
   }
       

8. รัน application:

   พิมพ์ command npm start เพื่อรัน application npm จะ execute script start ที่คุณกำหนดไว้ในไฟล์ package.json ซึ่งจะรัน application ด้วย Nodemon ถ้าทุกอย่างเป็นไปด้วยดี คุณจะเห็นข้อความ Example app listening on port 3000 ใน terminal

   
   npm start
       

9. ทดสอบ API:

   เปิด web browser แล้วเข้าไปที่ http://localhost:3000/ ถ้าคุณเห็นข้อความ Hello World! แสดงว่า API ของคุณทำงานได้อย่างถูกต้อง

ข้อควรจำ: ตรงนี้สำคัญมากนะ! อย่าลืม save ไฟล์ index.js และ package.json ก่อนที่จะรัน application ไม่อย่างนั้น code ที่คุณแก้ไขจะไม่ถูกนำไปใช้! สมัยก่อนผมก็เคยพลาดบ่อยๆ ลืม save ไฟล์ แล้วนั่งงงตั้งนานว่าทำไม code มันไม่ update

ยินดีด้วยครับ! ตอนนี้คุณได้ติดตั้ง Node.js, Express และสร้างโปรเจกต์ REST API ง่ายๆ ได้แล้ว ในส่วนถัดไป เราจะมาดูวิธีสร้าง API endpoint ที่ซับซ้อนมากขึ้น และจัดการ request และ response อย่างไร

เทคนิคขั้นสูง / Configuration

การใช้ Environment Variables

const port = process.env.PORT || 3000;
const dbHost = process.env.DB_HOST || 'localhost';
const dbUser = process.env.DB_USER || 'root';
const dbPassword = process.env.DB_PASSWORD || '';

console.log(`Server is running on port ${port}`);
console.log(`Connecting to database at ${dbHost} with user ${dbUser}`);

การใช้ Configuration Files

{
  "development": {
    "port": 3000,
    "db": {
      "host": "localhost",
      "user": "root",
      "password": ""
    }
  },
  "production": {
    "port": 80,
    "db": {
      "host": "production-db",
      "user": "admin",
      "password": "secret_password"
    }
  }
}

const config = require('./config.json');
const env = process.env.NODE_ENV || 'development';
const envConfig = config[env];

const port = envConfig.port;
const dbHost = envConfig.db.host;
const dbUser = envConfig.db.user;
const dbPassword = envConfig.db.password;

console.log(`Server is running on port ${port}`);
console.log(`Connecting to database at ${dbHost} with user ${dbUser}`);

การใช้ Configuration Management Libraries

require('dotenv').config();

const port = process.env.PORT;
const dbHost = process.env.DB_HOST;

console.log(`Server is running on port ${port}`);
console.log(`Connecting to database at ${dbHost}`);

PORT=3000
DB_HOST=localhost

เปรียบเทียบ

Performance Benchmark

Scalability Comparison

ข้อควรระวัง Troubleshooting

**คำเตือน:** การละเลย security considerations อาจทำให้ API ของคุณตกเป็นเป้าของการโจมตีได้!

ตัวอย่างจากประสบการณ์ 20 ปี

เครื่องมือแนะนำ

Postman/Insomnia

// ตัวอย่างการใช้ Postman ส่ง POST request ไปที่ endpoint /users
URL: http://localhost:3000/users
Method: POST
Headers:
  Content-Type: application/json
Body:
{
  "name": "John Doe",
  "email": "john.doe@example.com"
}

Nodemon

npm install -g nodemon
nodemon server.js

ESLint

npm install -g eslint
eslint --init
eslint yourfile.js

Prettier

npm install -g prettier
prettier --write yourfile.js

Case Study ประสบการณ์จริง

// ตัวอย่าง test case สำหรับ endpoint /products (ใช้ Jest)
const request = require('supertest');
const app = require('../app');

describe('GET /products', () => {
  it('should return a list of products', async () => {
    const res = await request(app)
      .get('/products')
      .expect(200);
    expect(Array.isArray(res.body)).toBe(true);
  });
});

FAQ คำถามที่พบบ่อย

ทำไมต้องใช้ REST API? ทำไมไม่ใช้เทคโนโลยีอื่น?

Node.js เหมาะกับการสร้าง REST API แบบไหน?

จะจัดการเรื่อง Authentication และ Authorization ใน REST API ได้อย่างไร?

มี Best Practices อะไรบ้างในการออกแบบ REST API?

จะทำ Unit Testing และ Integration Testing สำหรับ REST API ได้อย่างไร?

Deployment REST API ด้วย Node.js และ Express.js ทำอย่างไร?

สรุป