ระบบปฏิบัติการ Linux คืออะไร — คู่มือฉบับสมบูรณ์ 2026
📅 อัปเดต: 21 Feb 2026 | 👤 อ.บอม | 📂 IT & DevOps
📑 สารบัญ
1. ระบบปฏิบัติการ Linux คืออะไร
Linux คือระบบปฏิบัติการแบบ Open Source ที่พัฒนาขึ้นโดย Linus Torvalds ในปี 1991 โดยอิงจากแนวคิดของ UNIX เป็นระบบปฏิบัติการที่ใช้ Linux Kernel เป็นแกนหลัก ทำงานร่วมกับ GNU utilities และซอฟต์แวร์อื่นๆ เพื่อเป็นระบบปฏิบัติการที่สมบูรณ์
Linux แตกต่างจากระบบปฏิบัติการอื่นตรงที่เป็น Free and Open Source Software (FOSS) หมายความว่าทุกคนสามารถดาวน์โหลด ใช้งาน แก้ไข และแจกจ่ายได้ฟรี ไม่มีค่าลิขสิทธิ์ ทำให้เป็นที่นิยมทั้งในระดับบุคคล องค์กร และศูนย์ข้อมูลทั่วโลก
วิดีโอแนะนำ
ในปี 2026 Linux ครองตลาด Server กว่า 96% ของ Top 500 Supercomputer ทั่วโลกใช้ Linux และเป็นพื้นฐานของ Android ที่มีผู้ใช้กว่า 3 พันล้านคน Cloud platform หลักอย่าง AWS, Google Cloud และ Azure ล้วนใช้ Linux เป็นหลัก
2. ประวัติและพัฒนาการของ Linux
1991: Linus Torvalds นักศึกษาชาวฟินแลนด์ สร้าง Linux Kernel เวอร์ชันแรก (0.01) เป็นโปรเจกต์ส่วนตัวที่ได้แรงบันดาลใจจาก MINIX
1992-1994: Linux Kernel ถูกเปลี่ยนมาใช้ GPL License ทำให้ชุมชนสามารถมีส่วนร่วมพัฒนาได้ เริ่มมี Distribution แรกๆ เช่น Slackware และ Debian
1998-2004: IBM ประกาศลงทุนพันล้านดอลลาร์ใน Linux เริ่มใช้ใน Enterprise อย่างจริงจัง Red Hat ออก Enterprise Linux, Ubuntu เปิดตัวในปี 2004
2008-2020: Android ใช้ Linux Kernel กลายเป็น OS มือถือยอดนิยมที่สุด Cloud Computing ขับเคลื่อนด้วย Linux, Docker และ Kubernetes สร้างบน Linux
2020-2026: Linux Kernel 6.x มาพร้อม Rust support, ปรับปรุง performance อย่างต่อเนื่อง, รองรับ hardware ใหม่ๆ รวมถึง ARM64 และ RISC-V
3. Linux Distro ยอดนิยม 2026
| Distro | เหมาะกับ | จุดเด่น | Package Manager |
|---|---|---|---|
| Ubuntu 24.04 LTS | มือใหม่ Desktop | ใช้งานง่าย ชุมชนใหญ่ | APT / Snap |
| AlmaLinux 9 | Server / Enterprise | ทดแทน CentOS เสถียรมาก | DNF / RPM |
| Rocky Linux 9 | Server / Enterprise | RHEL-compatible ฟรี | DNF / RPM |
| Arch Linux | ผู้เชี่ยวชาญ | Rolling Release ล่าสุดเสมอ | Pacman |
| Fedora 41 | นักพัฒนา | เทคโนโลยีใหม่ล่าสุด | DNF |
| Linux Mint 22 | มือใหม่จาก Windows | คุ้นเคยสำหรับผู้ใช้ Windows | APT |
| Debian 13 | Server เสถียร | เสถียรที่สุด ฐานของ Ubuntu | APT |
4. ข้อดีของ Linux เทียบ Windows และ macOS
ฟรีและ Open Source: ไม่มีค่าลิขสิทธิ์ ประหยัดต้นทุนสำหรับธุรกิจ สามารถแก้ไขซอร์สโค้ดได้ตามต้องการ
ปลอดภัยกว่า: สถาปัตยกรรมของ Linux แยก permission ชัดเจน ไวรัสและมัลแวร์น้อยกว่า Windows มาก มี SELinux / AppArmor สำหรับ Mandatory Access Control
เสถียรและเชื่อถือได้: Server Linux สามารถทำงานได้หลายปีโดยไม่ต้อง reboot มี uptime 99.99% ได้ง่าย เหมาะกับ mission-critical workload
ประสิทธิภาพสูง: ใช้ทรัพยากรน้อยกว่า Windows กินแรม น้อยกว่า ทำงานได้เร็วกว่าบนฮาร์ดแวร์เดียวกัน เหมาะกับ Server และ IoT
Customizable: ปรับแต่งได้ทุกอย่าง ตั้งแต่ Desktop Environment, Window Manager จนถึง Kernel เลือก Distro ที่เหมาะกับงานได้
Community Support: ชุมชน Linux ทั่วโลกใหญ่และ active มาก มี documentation, forum, Stack Overflow ให้ค้นหาทุกปัญหา
5. Linux สำหรับ Server และ DevOps
Linux เป็นมาตรฐานสำหรับ Server infrastructure ในปี 2026 เทคโนโลยีสำคัญที่ทำงานบน Linux ได้แก่:
Web Server: Nginx และ Apache HTTP Server เป็น web server ที่ใช้มากที่สุดในโลก ทั้งคู่ทำงานบน Linux เป็นหลัก ให้ performance สูงสุดบน Linux
Container: Docker และ Podman ใช้ Linux kernel features (cgroups, namespaces) โดยตรง Kubernetes orchestration ทำงานบน Linux เป็นหลัก
CI/CD: Jenkins, GitLab CI, GitHub Actions ล้วนทำงานบน Linux runners ระบบ Automation ด้วย Ansible, Terraform ออกแบบมาสำหรับ Linux
Database: MySQL, PostgreSQL, MongoDB, Redis ทั้งหมดทำงานได้ดีที่สุดบน Linux มี performance tuning options มากมายสำหรับ Linux
Cloud: AWS EC2, Google Compute Engine, Azure VM ล้วนรัน Linux เป็นหลัก Serverless functions ก็ทำงานบน Linux container
6. คำสั่ง Linux พื้นฐานที่ต้องรู้
| คำสั่ง | หน้าที่ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
ls | แสดงรายการไฟล์ | ls -la /home |
cd | เปลี่ยน directory | cd /var/log |
cp | คัดลอกไฟล์ | cp file.txt /backup/ |
mv | ย้าย/เปลี่ยนชื่อ | mv old.txt new.txt |
rm | ลบไฟล์ | rm -rf /tmp/cache |
grep | ค้นหาข้อความ | grep "error" /var/log/syslog |
chmod | เปลี่ยน permission | chmod 755 script.sh |
systemctl | จัดการ service | systemctl restart nginx |
df | ดู disk space | df -h |
top / htop | ดู process | htop |
7. วิธีติดตั้ง Linux สำหรับมือใหม่
ขั้นตอนที่ 1 — เลือก Distro: สำหรับมือใหม่แนะนำ Ubuntu หรือ Linux Mint ใช้งานง่าย มี GUI สวยงาม มี community ใหญ่ช่วยเหลือได้ง่าย
ขั้นตอนที่ 2 — สร้าง USB Boot: ดาวน์โหลด ISO จากเว็บไซต์ทางการ ใช้ Rufus (Windows) หรือ Balena Etcher สร้าง bootable USB drive
ขั้นตอนที่ 3 — ทดลองใน VirtualBox: ก่อนติดตั้งจริง ทดลองใน VirtualBox หรือ VMware ก่อน เพื่อทำความคุ้นเคยกับ Linux โดยไม่กระทบ Windows เดิม
ขั้นตอนที่ 4 — ติดตั้ง Dual Boot: ถ้าต้องการใช้ทั้ง Windows และ Linux ติดตั้ง Dual Boot แบ่ง partition ให้ Linux อย่างน้อย 50GB
ขั้นตอนที่ 5 — เรียนรู้ Terminal: หลังติดตั้งเสร็จ เริ่มเรียนรู้ Terminal commands พื้นฐาน ฝึกใช้ทุกวัน จะคุ้นเคยภายใน 1-2 สัปดาห์
8. FAQ — คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Linux
Linux เหมาะกับมือใหม่ไหม?
เหมาะมากครับ โดยเฉพาะ Ubuntu และ Linux Mint ที่ออกแบบมาให้ใช้งานง่ายเหมือน Windows มี Software Center สำหรับติดตั้งโปรแกรม และ GUI ที่สวยงาม ไม่จำเป็นต้องใช้ Terminal ถ้าไม่ต้องการ
Linux ฟรีจริงไหม?
ฟรีจริงครับ ทั้ง Distro หลักอย่าง Ubuntu, Fedora, Debian, Linux Mint ล้วนดาวน์โหลดและใช้งานได้ฟรี 100% รวมถึงซอฟต์แวร์ส่วนใหญ่บน Linux ก็ฟรีเช่นกัน เช่น LibreOffice, GIMP, Firefox
เล่นเกมบน Linux ได้ไหม?
ได้ครับ Steam มี Proton ที่ทำให้เล่นเกม Windows บน Linux ได้ ในปี 2026 มีเกมบน Steam ที่เล่นได้บน Linux กว่า 80% รวมถึง Steam Deck ก็ใช้ Linux (SteamOS)
Linux ปลอดภัยกว่า Windows จริงไหม?
โดยทั่วไปปลอดภัยกว่าครับ เนื่องจากสถาปัตยกรรมที่แยก permission ชัดเจน ไวรัสสำหรับ Linux มีน้อยมาก และ community คอย audit ซอร์สโค้ดตลอดเวลา แต่ยังต้องอัปเดตแพตช์สม่ำเสมอ
ใช้โปรแกรม Microsoft Office บน Linux ได้ไหม?
ใช้ Microsoft 365 Online ได้ผ่านเบราว์เซอร์ หรือใช้ LibreOffice ที่เป็น Open Source ทดแทน รองรับไฟล์ .docx, .xlsx, .pptx ได้ หรือใช้ Wine/CrossOver เพื่อรันโปรแกรม Windows บน Linux