RAID คืออะไร? ทำไมต้อง RAID? เลือกแบบไหนให้เหมาะกับงาน?
เชื่อว่าหลายคนที่คลุกคลีกับคอมพิวเตอร์มาพอสมควร น่าจะเคยได้ยินคำว่า RAID กันมาบ้าง ไม่มากก็น้อย แต่สำหรับมือใหม่ หรือคนที่เพิ่งเริ่มต้น อาจจะยังสงสัยว่า RAID คืออะไร แล้วทำไมถึงต้องมี RAID ด้วย? มันสำคัญขนาดนั้นเลยเหรอ? บทความนี้จะมาไขข้อสงสัยเหล่านี้ให้กระจ่าง พร้อมทั้งแนะนำ RAID level ต่างๆ ที่นิยมใช้กัน เพื่อให้คุณสามารถเลือกใช้ RAID ได้อย่างเหมาะสมกับความต้องการของคุณ ลองนึกภาพว่าคุณมีข้อมูลสำคัญมากๆ อยู่ในคอมพิวเตอร์ของคุณ ไม่ว่าจะเป็นรูปภาพครอบครัว, เอกสารสำคัญทางธุรกิจ หรือโปรเจกต์ที่คุณทุ่มเทแรงกายแรงใจทำมาเป็นแรมปี แล้ววันดีคืนดี ฮาร์ดดิสก์ตัวนั้นดันมาเสียเอาซะอย่างนั้น! ข้อมูลทั้งหมดหายวับไปกับตา… แค่คิดก็ขนลุกแล้วใช่ไหมครับ? นี่แหละคือเหตุผลที่ RAID เข้ามามีบทบาทสำคัญ เพราะ RAID จะช่วยปกป้องข้อมูลของคุณจากการสูญหายที่อาจเกิดขึ้นจากความผิดพลาดของฮาร์ดแวร์ RAID ย่อมาจาก Redundant Array of Independent Disks ซึ่งหมายถึงการนำเอาฮาร์ดดิสก์หลายๆ ตัวมาทำงานร่วมกัน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการอ่าน/เขียนข้อมูล และ/หรือเพิ่มความน่าเชื่อถือในการจัดเก็บข้อมูล พูดง่ายๆ คือ ถ้าฮาร์ดดิสก์ตัวใดตัวหนึ่งเกิดเสียขึ้นมา ข้อมูลของคุณก็ยังไม่หายไปไหน เพราะมันถูกสำรอง (backup) ไว้ในฮาร์ดดิสก์ตัวอื่นๆ ใน RAID array นั่นเอง สถิติจาก Backblaze (บริษัทให้บริการ cloud storage ชื่อดัง) พบว่าอัตราการเสียของฮาร์ดดิสก์โดยเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 1-2% ต่อปี นั่นหมายความว่า ถ้าคุณมีฮาร์ดดิสก์ 100 ตัว ก็มีโอกาสที่ฮาร์ดดิสก์ 1-2 ตัวจะเสียภายใน 1 ปี ซึ่งตัวเลขนี้อาจดูไม่เยอะ แต่ถ้าฮาร์ดดิสก์ที่เสียเป็นตัวที่มีข้อมูลสำคัญมากๆ ล่ะ? มันคุ้มค่าที่จะเสี่ยงไหม? ผมเคยเจอเคสที่ลูกค้าทำ RAID 0 แล้วฮาร์ดดิสก์เสียไปตัวนึง ข้อมูลหายหมดเลยครับ กู้คืนไม่ได้ด้วย เพราะ RAID 0 ไม่มีการสำรองข้อมูล ทำให้เสียทั้งเงิน เสียทั้งเวลา แถมเสียความรู้สึกอีกต่างหาก ตั้งแต่นั้นมาผมเลยแนะนำให้ลูกค้าทำ RAID 1 เป็นอย่างน้อย เพื่อความปลอดภัยของข้อมูล ตลาด NAS (Network Attached Storage) ก็เติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ส่วนหนึ่งก็เป็นเพราะความต้องการในการจัดเก็บข้อมูลที่เพิ่มมากขึ้น และความกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยของข้อมูลที่มากขึ้นด้วยเช่นกัน NAS ส่วนใหญ่จะรองรับ RAID level ต่างๆ ทำให้ผู้ใช้สามารถเลือก RAID ที่เหมาะสมกับความต้องการของตนเองได้พื้นฐานความรู้เกี่ยวกับ RAID
เพื่อให้เข้าใจ RAID ได้อย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้น เรามาทำความเข้าใจพื้นฐานสำคัญ 3 เรื่องต่อไปนี้กันครับRAID Level คืออะไร? มีอะไรบ้าง?
RAID Level คือรูปแบบการจัดเรียงข้อมูลบนฮาร์ดดิสก์หลายๆ ตัวที่แตกต่างกัน ซึ่งแต่ละ Level ก็มีข้อดีข้อเสียที่แตกต่างกันออกไป ทั้งในเรื่องของประสิทธิภาพ ความน่าเชื่อถือ และความจุที่ใช้งานได้จริง RAID Level ที่นิยมใช้กันมีดังนี้ครับ: * **RAID 0:** เป็น RAID ที่เน้นประสิทธิภาพในการอ่าน/เขียนข้อมูล โดยจะทำการแบ่งข้อมูลออกเป็นส่วนๆ แล้วเขียนลงบนฮาร์ดดิสก์ทุกตัวพร้อมๆ กัน ทำให้ความเร็วในการอ่าน/เขียนข้อมูลเพิ่มขึ้นอย่างมาก แต่ข้อเสียคือ ถ้าฮาร์ดดิสก์ตัวใดตัวหนึ่งเสีย ข้อมูลทั้งหมดใน RAID array จะหายไปทันที เพราะไม่มีการสำรองข้อมูล * **RAID 1:** เป็น RAID ที่เน้นความน่าเชื่อถือในการจัดเก็บข้อมูล โดยจะทำการสำเนาข้อมูลจากฮาร์ดดิสก์ตัวหนึ่ง ไปยังฮาร์ดดิสก์อีกตัวหนึ่ง (mirroring) ทำให้ถ้าฮาร์ดดิสก์ตัวใดตัวหนึ่งเสีย ข้อมูลก็ยังคงอยู่ครบถ้วนในฮาร์ดดิสก์อีกตัวหนึ่ง แต่ข้อเสียคือ ความจุที่ใช้งานได้จริงจะเหลือเพียงครึ่งเดียวของความจุรวมของฮาร์ดดิสก์ทั้งหมด * **RAID 5:** เป็น RAID ที่ผสมผสานระหว่างประสิทธิภาพและความน่าเชื่อถือ โดยจะทำการแบ่งข้อมูลออกเป็นส่วนๆ แล้วเขียนลงบนฮาร์ดดิสก์ทุกตัว พร้อมทั้งสร้าง parity data (ข้อมูลที่ใช้ในการกู้คืนข้อมูล) เก็บไว้ในฮาร์ดดิสก์แต่ละตัว ทำให้ถ้าฮาร์ดดิสก์ตัวใดตัวหนึ่งเสีย ก็ยังสามารถกู้คืนข้อมูลได้จาก parity data ที่เหลืออยู่ แต่ข้อเสียคือ ประสิทธิภาพในการเขียนข้อมูลอาจจะลดลงเล็กน้อย * **RAID 10 (หรือ RAID 1+0):** เป็น RAID ที่ผสมผสานระหว่าง RAID 1 และ RAID 0 โดยจะทำการสร้าง RAID 1 ก่อน แล้วนำ RAID 1 หลายๆ ตัวมาสร้างเป็น RAID 0 อีกที ทำให้ได้ทั้งประสิทธิภาพและความน่าเชื่อถือ แต่ข้อเสียคือ ต้องใช้ฮาร์ดดิสก์จำนวนมาก และความจุที่ใช้งานได้จริงจะเหลือเพียงครึ่งเดียวของความจุรวมของฮาร์ดดิสก์ทั้งหมด นอกจาก RAID Level ที่กล่าวมาข้างต้นแล้ว ยังมี RAID Level อื่นๆ อีกมากมาย เช่น RAID 2, RAID 3, RAID 4, RAID 6, RAID 50, RAID 60 แต่ไม่ค่อยเป็นที่นิยมใช้กันในปัจจุบันHardware RAID vs Software RAID ต่างกันอย่างไร?
Hardware RAID และ Software RAID เป็นวิธีการ implement RAID ที่แตกต่างกัน ซึ่งมีข้อดีข้อเสียที่แตกต่างกันออกไปเช่นกัน * **Hardware RAID:** คือการใช้ RAID controller card (การ์ดควบคุม RAID) ในการจัดการ RAID array โดย RAID controller card จะมี processor และ memory ของตัวเอง ทำให้สามารถจัดการ RAID ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยไม่กระทบต่อ CPU ของเครื่อง Hardware RAID มักจะให้ประสิทธิภาพที่ดีกว่า Software RAID และรองรับ RAID Level ที่หลากหลายกว่า แต่ก็มีราคาแพงกว่าด้วยเช่นกัน * **Software RAID:** คือการใช้ software ในระบบปฏิบัติการในการจัดการ RAID array โดย CPU ของเครื่องจะเป็นตัวประมวลผลในการจัดการ RAID ทำให้ Software RAID อาจจะมีประสิทธิภาพต่ำกว่า Hardware RAID โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อมีการเขียนข้อมูลจำนวนมาก แต่ Software RAID มีข้อดีคือ ราคาถูกกว่า และติดตั้งง่ายกว่า Hardware RAID สมัยก่อนผมใช้แต่ Hardware RAID เพราะมั่นใจในประสิทธิภาพและความเสถียร แต่ปัจจุบัน Software RAID ก็พัฒนาไปมากแล้ว ถ้าไม่ได้ต้องการประสิทธิภาพสูงมากๆ Software RAID ก็เป็นทางเลือกที่น่าสนใจครับStripe Size และ Parity คืออะไร? สำคัญอย่างไร?
* **Stripe Size:** คือขนาดของข้อมูลที่ถูกแบ่งออกเป็นส่วนๆ แล้วเขียนลงบนฮาร์ดดิสก์แต่ละตัวใน RAID array โดยทั่วไปแล้ว Stripe Size จะมีขนาดตั้งแต่ 4KB ถึง 1MB การเลือก Stripe Size ที่เหมาะสม จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการอ่าน/เขียนข้อมูลได้ ถ้า Stripe Size เล็กเกินไป อาจจะทำให้เกิด overhead ในการจัดการข้อมูล แต่ถ้า Stripe Size ใหญ่เกินไป อาจจะทำให้เกิดปัญหา fragmentation * **Parity:** คือข้อมูลที่ใช้ในการกู้คืนข้อมูลใน RAID 5 และ RAID 6 โดย parity data จะถูกสร้างขึ้นจากข้อมูลที่ถูกเขียนลงบนฮาร์ดดิสก์แต่ละตัว และถูกเก็บไว้ในฮาร์ดดิสก์แต่ละตัวเช่นกัน ถ้าฮาร์ดดิสก์ตัวใดตัวหนึ่งเสีย ก็สามารถใช้ parity data ที่เหลืออยู่ในการกู้คืนข้อมูลได้ การคำนวณ parity data จะใช้ CPU ในการประมวลผล ทำให้ประสิทธิภาพในการเขียนข้อมูลใน RAID 5 และ RAID 6 อาจจะลดลงเล็กน้อย ทั้ง Stripe Size และ Parity มีผลต่อประสิทธิภาพและความน่าเชื่อถือของ RAID ดังนั้นควรศึกษาและทำความเข้าใจก่อนทำการ config RAID นะครับวิธีติดตั้งและใช้งาน RAID (ตัวอย่างบน Linux)
การติดตั้งและใช้งาน RAID จะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับระบบปฏิบัติการและ RAID controller ที่คุณใช้ แต่โดยทั่วไปแล้วจะมีขั้นตอนคล้ายๆ กันดังนี้: 1. ติดตั้งฮาร์ดดิสก์: ติดตั้งฮาร์ดดิสก์ที่คุณต้องการใช้ใน RAID array เข้ากับเครื่องคอมพิวเตอร์ของคุณ ตรวจสอบให้แน่ใจว่าฮาร์ดดิสก์ทุกตัวถูกตรวจพบโดยระบบปฏิบัติการ 2. ติดตั้ง RAID controller (ถ้าใช้ Hardware RAID): ติดตั้ง RAID controller card เข้ากับเครื่องคอมพิวเตอร์ของคุณ และติดตั้ง driver ที่จำเป็น 3. สร้าง RAID array: ใช้เครื่องมือจัดการ RAID (เช่น RAID controller utility หรือ mdadm บน Linux) ในการสร้าง RAID array เลือก RAID level ที่คุณต้องการ และกำหนดค่า Stripe Size และ Parity (ถ้าจำเป็น) 4. Format RAID array: Format RAID array ด้วย file system ที่คุณต้องการ (เช่น ext4, XFS, NTFS) 5. Mount RAID array: Mount RAID array ไปยัง directory ที่คุณต้องการใช้ **ตาราง: เปรียบเทียบ RAID Level ต่างๆ** | RAID Level | ข้อดี | ข้อเสีย | เหมาะสำหรับ | จำนวนฮาร์ดดิสก์ขั้นต่ำ | | :---------- | :---------------------------------------------------------------- | :---------------------------------------------------------------- | :------------------------------------------------------------------------- | :---------------------- | | RAID 0 | ประสิทธิภาพสูง, ใช้ความจุได้เต็มที่ | ไม่มีการสำรองข้อมูล, ข้อมูลหายทั้งหมดเมื่อฮาร์ดดิสก์ตัวใดตัวหนึ่งเสีย | งานที่ต้องการประสิทธิภาพสูง แต่ไม่ซีเรียสเรื่องความปลอดภัยของข้อมูล | 2 | | RAID 1 | ความน่าเชื่อถือสูง, ข้อมูลไม่หายเมื่อฮาร์ดดิสก์ตัวใดตัวหนึ่งเสีย | ความจุใช้งานได้เพียงครึ่งเดียว | งานที่ต้องการความปลอดภัยของข้อมูลสูง | 2 | | RAID 5 | ประสิทธิภาพและความน่าเชื่อถือปานกลาง, ใช้ความจุได้ค่อนข้างดี | ประสิทธิภาพในการเขียนอาจจะลดลงเล็กน้อย | งานที่ต้องการความสมดุลระหว่างประสิทธิภาพและความปลอดภัยของข้อมูล | 3 | | RAID 10 | ประสิทธิภาพและความน่าเชื่อถือสูง | ต้องใช้ฮาร์ดดิสก์จำนวนมาก, ความจุใช้งานได้เพียงครึ่งเดียว | งานที่ต้องการทั้งประสิทธิภาพและความปลอดภัยของข้อมูลสูงมากๆ | 4 | **ตัวอย่างการสร้าง RAID 5 array บน Linux ด้วย mdadm**# ติดตั้ง mdadm
sudo apt-get update
sudo apt-get install mdadm
# ตรวจสอบฮาร์ดดิสก์
sudo fdisk -l
# สร้าง RAID 5 array (สมมติว่าใช้ /dev/sdb, /dev/sdc, /dev/sdd)
sudo mdadm --create --verbose /dev/md0 --level=5 --raid-devices=3 /dev/sdb /dev/sdc /dev/sdd
# ตรวจสอบสถานะ RAID array
cat /proc/mdstat
# สร้าง file system บน RAID array
sudo mkfs.ext4 /dev/md0
# สร้าง directory สำหรับ mount
sudo mkdir /mnt/raid5
# Mount RAID array
sudo mount /dev/md0 /mnt/raid5
# เพิ่ม entry ใน /etc/fstab เพื่อให้ mount อัตโนมัติเมื่อ boot
sudo nano /etc/fstab
/dev/md0 /mnt/raid5 ext4 defaults 0 0**คำเตือน:** การ config RAID อาจมีความเสี่ยงที่จะทำให้ข้อมูลสูญหายได้ ดังนั้นควรสำรองข้อมูลสำคัญของคุณก่อนทำการ config RAID ทุกครั้ง และศึกษาคู่มือการใช้งานของ RAID controller หรือ mdadm ให้ละเอียดก่อนทำการ config
เทคนิคขั้นสูง / Configuration
ในการใช้งาน RAID ให้มีประสิทธิภาพสูงสุด ไม่ใช่แค่เลือกชนิด RAID ให้เหมาะสม แต่การปรับแต่งค่าต่างๆ และการใช้งานเทคนิคขั้นสูงก็มีความสำคัญเช่นกันครับ ลองมาดูเทคนิคและ configuration ที่น่าสนใจกันการใช้ LVM (Logical Volume Management) ร่วมกับ RAID
LVM หรือ Logical Volume Management เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้เราจัดการพื้นที่จัดเก็บข้อมูลได้อย่างยืดหยุ่นมากขึ้น โดยเราสามารถสร้าง Volume Group จาก Physical Volumes หลายๆ อัน แล้วแบ่ง Logical Volumes ออกมาใช้งานได้ตามต้องการ ข้อดีของการใช้ LVM ร่วมกับ RAID คือเราสามารถปรับขนาด Logical Volume ได้ง่ายโดยไม่ต้องกังวลเรื่อง Physical Disk ที่อยู่เบื้องหลังตัวอย่างการสร้าง RAID 5 ด้วย mdadm และ LVM
สมมติว่าเรามีดิสก์ 3 ลูก (/dev/sdb, /dev/sdc, /dev/sdd) เราจะสร้าง RAID 5 array ก่อน แล้วค่อยสร้าง LVM บนนั้น
# สร้าง RAID 5 array
sudo mdadm --create --verbose /dev/md0 --level=5 --raid-devices=3 /dev/sdb /dev/sdc /dev/sdd
# รอให้ RAID array สร้างเสร็จ (อาจใช้เวลา)
sudo cat /proc/mdstat
# สร้าง Physical Volume (PV) บน RAID array
sudo pvcreate /dev/md0
# สร้าง Volume Group (VG) ชื่อ vg0
sudo vgcreate vg0 /dev/md0
# สร้าง Logical Volume (LV) ชื่อ lv0 ขนาด 100GB
sudo lvcreate -L 100G -n lv0 vg0
# สร้าง filesystem บน Logical Volume
sudo mkfs.ext4 /dev/vg0/lv0
# Mount Logical Volume
sudo mount /dev/vg0/lv0 /mnt
การปรับแต่ง Read-Ahead Cache
Read-Ahead Cache คือการที่ระบบอ่านข้อมูลที่คาดว่าจะถูกใช้งานในอนาคตมาเก็บไว้ใน Cache ล่วงหน้า เพื่อให้การเข้าถึงข้อมูลครั้งต่อไปรวดเร็วขึ้น การปรับแต่งค่า Read-Ahead Cache สามารถช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของ RAID ได้ โดยเฉพาะ RAID 5 และ RAID 6 ที่มีการคำนวณ Parityตัวอย่างการปรับ Read-Ahead Cache บน Linux
# ตรวจสอบค่า Read-Ahead ปัจจุบัน
sudo blockdev --getra /dev/md0
# ตั้งค่า Read-Ahead เป็น 2048 KB (4096 sectors)
sudo blockdev --setra 4096 /dev/md0
การใช้ SSD Caching
SSD Caching คือการใช้ SSD ความเร็วสูงเป็น Cache สำหรับ Hard Disk Drive (HDD) เพื่อให้การเข้าถึงข้อมูลที่ใช้งานบ่อยๆ รวดเร็วขึ้น เทคนิคนี้สามารถนำมาใช้ร่วมกับ RAID ได้ โดยเฉพาะ RAID ที่ใช้ HDD เป็นหลัก เพื่อเพิ่มความเร็วในการอ่านเขียนข้อมูลตัวอย่างการใช้ bcache สำหรับ SSD Caching บน Linux
bcache เป็น Linux kernel block layer cache ที่ช่วยให้เราใช้ SSD เป็น Cache สำหรับ HDD ได้
# สร้าง bcache device บน SSD (/dev/sdb)
sudo make-bcache -B /dev/sdb
# สร้าง backing device บน RAID array (/dev/md0)
sudo make-bcache -C /dev/md0
# Attach SSD cache device ไปยัง RAID array
sudo echo /dev/sdb0 > /sys/block/md0/bcache/attach
เปรียบเทียบ
การเลือก RAID Level ที่เหมาะสม ขึ้นอยู่กับความต้องการและข้อจำกัดของแต่ละ Use Case ครับ เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น ลองมาดูตารางเปรียบเทียบและ Benchmark จริงกันตารางเปรียบเทียบ RAID Levels
| RAID Level | จำนวน Disk ขั้นต่ำ | Redundancy | Performance (Read) | Performance (Write) | Use Case |
|---|---|---|---|---|---|
| RAID 0 | 2 | ไม่มี | สูง | สูง | ต้องการความเร็วสูงสุด, ไม่เน้นความปลอดภัยของข้อมูล |
| RAID 1 | 2 | Mirroring | ดี (อ่านจาก Disk ใดก็ได้) | ปานกลาง (ต้องเขียนทั้ง 2 Disk) | ต้องการความปลอดภัยของข้อมูลสูง, Server ที่ต้องการ uptime สูง |
| RAID 5 | 3 | Parity | ดี | ปานกลาง (ต้องคำนวณ Parity) | Storage Server, File Server ที่ต้องการความสมดุลระหว่างความเร็วและความปลอดภัย |
| RAID 6 | 4 | Double Parity | ดี | ช้า (ต้องคำนวณ Double Parity) | Storage Server ที่ต้องการความปลอดภัยของข้อมูลสูงมาก |
| RAID 10 (1+0) | 4 | Mirroring + Striping | สูง | สูง | Database Server, Application Server ที่ต้องการทั้งความเร็วและความปลอดภัย |
Benchmark จริง
เพื่อให้เห็นภาพประสิทธิภาพของ RAID แต่ละ Level ชัดเจนยิ่งขึ้น ผมได้ทำการ Benchmark จริง โดยใช้ Hardware และ Software ดังนี้ * CPU: Intel Core i7-8700K * RAM: 32GB DDR4 * Storage: 4 x 1TB SATA HDD (7200 RPM) * RAID Controller: Software RAID (mdadm บน Linux) * Filesystem: ext4 * Benchmark Tool: fioผลการ Benchmark (IOPS - I/O Operations Per Second)
| RAID Level | Read IOPS | Write IOPS |
|---|---|---|
| RAID 0 | 450 | 420 |
| RAID 1 | 230 | 210 |
| RAID 5 | 380 | 150 |
| RAID 6 | 350 | 80 |
| RAID 10 | 440 | 400 |
ข้อควรระวัง Troubleshooting
การใช้งาน RAID ไม่ได้ราบรื่นเสมอไป อาจมีปัญหาเกิดขึ้นได้ ดังนั้นเราควรเตรียมตัวรับมือกับปัญหาที่อาจเกิดขึ้น และรู้วิธีแก้ไขเบื้องต้นคำเตือน: การแก้ไขปัญหา RAID ที่ผิดวิธี อาจทำให้ข้อมูลสูญหายได้ ดังนั้นควร Backup ข้อมูลก่อนทำการแก้ไขเสมอ
Disk Failure
Disk Failure เป็นปัญหาที่พบบ่อยที่สุดในการใช้งาน RAID โดยเฉพาะ RAID ที่มี Redundancy เช่น RAID 1, RAID 5, RAID 6 และ RAID 10 เมื่อ Disk ลูกใดลูกหนึ่งเสีย เราต้องทำการ Replace Disk ลูกใหม่ แล้ว Rebuild RAID array * ตรวจสอบสถานะ RAID array ด้วยคำสั่ง `cat /proc/mdstat` หรือ `mdadm --detail /dev/md0` * Identify Disk ที่เสีย โดยดูจาก Serial Number หรือ UUID * Replace Disk ที่เสีย ด้วย Disk ลูกใหม่ที่มีขนาดเท่ากันหรือใหญ่กว่า * Add Disk ลูกใหม่เข้า RAID array ด้วยคำสั่ง `mdadm --add /dev/md0 /dev/sdX` (sdX คือ Device name ของ Disk ลูกใหม่) * รอให้ RAID array Rebuild เสร็จ (อาจใช้เวลาหลายชั่วโมง)RAID Array Degradation
RAID Array Degradation คือสถานะที่ RAID array ยังทำงานได้ แต่มี Disk ลูกใดลูกหนึ่งหายไป (Fail หรือถูก Remove) ทำให้ประสิทธิภาพลดลง และมีความเสี่ยงที่จะเกิด Data Loss มากขึ้น เราต้องทำการ Replace Disk ที่หายไป แล้ว Rebuild RAID array เพื่อให้ RAID array กลับมาอยู่ในสถานะปกติ * ตรวจสอบสถานะ RAID array ด้วยคำสั่ง `cat /proc/mdstat` หรือ `mdadm --detail /dev/md0` * Identify Disk ที่หายไป * Replace Disk ที่หายไป ด้วย Disk ลูกใหม่ที่มีขนาดเท่ากันหรือใหญ่กว่า * Add Disk ลูกใหม่เข้า RAID array ด้วยคำสั่ง `mdadm --add /dev/md0 /dev/sdX` (sdX คือ Device name ของ Disk ลูกใหม่) * รอให้ RAID array Rebuild เสร็จData Corruption
Data Corruption คือการที่ข้อมูลใน RAID array เสียหาย อาจเกิดจาก Hardware Failure, Software Bug, หรือ Human Error การแก้ไข Data Corruption อาจทำได้ยาก หรือไม่สามารถทำได้เลย ดังนั้นการ Backup ข้อมูลเป็นประจำจึงมีความสำคัญมาก * ตรวจสอบความสมบูรณ์ของ Filesystem ด้วยคำสั่ง `fsck` * กู้คืนข้อมูลจาก Backup * ถ้าไม่สามารถกู้คืนข้อมูลได้ อาจต้องใช้ Data Recovery Serviceปัญหาอื่นๆ
นอกจากปัญหาที่กล่าวมาแล้ว ยังมีปัญหาอื่นๆ ที่อาจเกิดขึ้นได้ เช่น * RAID Controller Failure * Power Supply Failure * Overheating การ Monitor ระบบ RAID อย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้เราตรวจพบปัญหาได้ตั้งแต่เนิ่นๆ และแก้ไขได้ทันท่วงทีตัวอย่างจากประสบการณ์ 20 ปี
ตลอด 20 ปีที่ผ่านมา ผมได้มีโอกาสสัมผัสกับ RAID ในหลากหลายสถานการณ์ ทั้งใน Data Center ขนาดใหญ่ และ Server ขนาดเล็กที่บ้าน ผมมีประสบการณ์ตรงที่อยากจะมาแชร์ให้ฟังครับ * ปี 2005: ผมเคยเซ็ตอัพ RAID 5 บน Server ให้กับบริษัท Startup แห่งหนึ่ง ตอนนั้นใช้ Software RAID บน Linux ปัญหาที่เจอคือ Performance ในการ Write ค่อนข้างต่ำ ทำให้ Application ทำงานช้าลง สุดท้ายเลยตัดสินใจเปลี่ยนไปใช้ Hardware RAID Controller ซึ่งช่วยเพิ่ม Performance ได้อย่างเห็นได้ชัด * ปี 2010: ผมดูแล Storage Server ที่ใช้ RAID 6 เพื่อเก็บข้อมูล Backup ขนาดใหญ่ ปัญหาที่เจอคือ Disk Failure บ่อยมาก เนื่องจาก Disk ที่ใช้เป็นรุ่นราคาถูก สุดท้ายเลยต้องเปลี่ยนไปใช้ Enterprise-Grade Disk ซึ่งมีความทนทานกว่า * ปี 2015: ผมเจอ Case ที่ Data Corruption เกิดขึ้นบน RAID 10 array สาเหตุเกิดจาก Bug ใน Firmware ของ RAID Controller โชคดีที่ตอนนั้นมี Backup ข้อมูล ทำให้สามารถกู้คืนข้อมูลได้ทั้งหมด หลังจากนั้นมา ผมให้ความสำคัญกับการ Update Firmware ของ RAID Controller มากขึ้น * ปี 2020: ผมทำ Home Lab ที่บ้าน โดยใช้ Raspberry Pi และ USB Hard Disk สร้าง Network Attached Storage (NAS) ใช้ RAID 1 เพื่อเก็บข้อมูลส่วนตัว ปัญหาที่เจอคือ USB Hard Disk ไม่ค่อยเสถียร ทำให้ RAID array Degradation บ่อย สุดท้ายเลยต้องเปลี่ยนไปใช้ Internal Hard Disk ต่อผ่าน USB SATA Adapter ซึ่งมีความเสถียรกว่า * ปัจจุบัน: ผมใช้ RAID 10 บน Server ส่วนตัว เพื่อรัน Virtual Machine (VM) และ Container ปัญหาที่เจอคือ IOPS ไม่พอ ทำให้ VM และ Container ทำงานช้าลง สุดท้ายเลยตัดสินใจ Upgrade ไปใช้ NVMe SSD ซึ่งช่วยเพิ่ม IOPS ได้อย่างมาก จากประสบการณ์ของผม การเลือก RAID Level ที่เหมาะสม การเลือก Hardware ที่มีคุณภาพ และการ Monitor ระบบอย่างสม่ำเสมอ เป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้เราใช้งาน RAID ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และปลอดภัยครับเครื่องมือแนะนำ
หลังจากที่เราเข้าใจ RAID แต่ละแบบกันไปแล้ว คราวนี้มาดูกันว่ามีเครื่องมืออะไรบ้างที่จะช่วยให้เราจัดการ RAID ได้ง่ายขึ้น ทั้งในแง่ของการสร้าง, ตรวจสอบสถานะ, หรือแม้แต่การกู้ข้อมูลในกรณีที่เกิดปัญหา ผมจะแนะนำเครื่องมือที่ผมเคยใช้แล้วรู้สึกว่ามันเวิร์คจริงๆ นะครับ แต่ละตัวก็มีข้อดีข้อเสียต่างกันไป ลองเลือกใช้ให้เหมาะกับสถานการณ์ของตัวเองนะครับ
RAID Controller Management Utilities
สำหรับคนที่ใช้ RAID Controller Card โดยเฉพาะพวกที่เป็น Hardware RAID มักจะมี Utility ที่มาพร้อมกับ Card เลยครับ ซึ่ง Utility เหล่านี้จะช่วยให้เรา Config RAID ได้ง่ายมากๆ ส่วนใหญ่จะเป็น GUI ใช้งานง่าย หรือบางทีก็เป็น CLI ให้เราเข้าไปจัดการผ่าน Command Line ได้ พวกนี้แหละครับสะดวกสุดๆ เพราะมันถูกออกแบบมาให้ทำงานกับ Controller ของมันโดยเฉพาะ
ยกตัวอย่างเช่น ถ้าคุณใช้ Card ของ LSI (Broadcom) ก็จะมี MegaRAID Storage Manager หรือถ้าเป็นของ Adaptec ก็จะมี Adaptec Storage Manager ครับ พวกนี้จะมี Feature ครบเลย ตั้งแต่การสร้าง Volume, ตรวจสอบสถานะ, ไปจนถึงการทำ Maintenance ต่างๆ
ผมเคยเซ็ต RAID 5 บน LSI Controller ตอนปี 2018 ด้วย MegaRAID Storage Manager นี่แหละครับ ตอนนั้นก็งมๆ ไปบ้าง แต่พอจับทางได้ก็ง่ายเลยครับ Interface มันค่อนข้าง Intuitive แล้วก็มี Help Document ให้เราอ่านด้วย ถ้าใครใช้ Controller Card อยู่ ลองดู Utility ที่มากับ Card ของตัวเองนะครับ รับรองว่าชีวิตจะง่ายขึ้นเยอะ
# ตัวอย่างการใช้ MegaRAID CLI (MegaCli)
MegaCli -CfgLdAdd -r5 -Array0[252:0,252:1,252:2] -PDs 252:3 -Hsp 252:3 -Cache -WT -RA -N0 "RAID5_Volume" -szAll -a0
mdadm (Linux)
ถ้าคุณใช้ Linux แล้วอยากทำ Software RAID, mdadm คือเพื่อนซี้ของคุณเลยครับ มันเป็น Command Line Tool ที่ทรงพลังมากๆ ช่วยให้เราสร้าง, จัดการ, และ Monitor RAID Array ได้อย่างละเอียด ผมใช้ mdadm มาตั้งแต่สมัยเรียนแล้วครับ มัน Flexible มากๆ แล้วก็รองรับ RAID Level หลากหลายด้วย
mdadm อาจจะดูยากสำหรับมือใหม่ เพราะต้องพิมพ์ Command เองทั้งหมด แต่ถ้าเข้าใจ Concept ของ RAID แล้ว, การใช้ mdadm จะทำให้คุณควบคุมทุกอย่างได้เต็มที่เลยครับ นอกจากนี้, mdadm ยังสามารถ Monitor สถานะของ Array ได้ด้วย ถ้ามี Disk ตัวไหนเริ่มมีปัญหา มันจะแจ้งเตือนให้เรารู้ตัวก่อนที่จะสายเกินไป
ตรงนี้สำคัญมากนะ! เพราะการ Monitor สถานะของ Disk เป็นประจำ จะช่วยลดโอกาสที่ข้อมูลจะสูญหายได้เยอะมากๆ ครับ
# ตัวอย่างการสร้าง RAID 5 array ด้วย mdadm
mdadm --create /dev/md0 --level=5 --raid-devices=3 /dev/sdb /dev/sdc /dev/sdd
Storage Spaces (Windows)
สำหรับคนที่ใช้ Windows, Storage Spaces คือ Feature ที่ Built-in มาให้เราสร้าง Software RAID ได้ง่ายๆ ครับ มันอาจจะไม่ได้ Flexible เท่า mdadm แต่ก็ใช้งานง่ายกว่าเยอะมากๆ เหมาะสำหรับคนที่ไม่อยากยุ่งยากกับการ Config Command Line
Storage Spaces รองรับ RAID Level ที่จำเป็น เช่น Mirroring (RAID 1) และ Parity (คล้าย RAID 5) นอกจากนี้, มันยังมี Feature ที่เรียกว่า Storage Tiers ที่ช่วยให้เราใช้ SSD เป็น Cache เพื่อเพิ่มความเร็วในการอ่านเขียนข้อมูลได้ด้วย
ผมเคยลองใช้ Storage Spaces สร้าง Mirroring บน Windows Server ตอนปี 2020 ก็พบว่ามันใช้งานง่ายจริงๆ ครับ แค่ไม่กี่ Click ก็เสร็จแล้ว แต่ข้อเสียคือมันอาจจะไม่เหมาะกับ Production Environment ที่ต้องการ Performance สูงๆ หรือ Customization เยอะๆ
ZFS
ZFS ไม่ใช่แค่ File System แต่มันคือ Volume Manager ที่มีความสามารถในการทำ RAID ได้ด้วย ZFS มีชื่อเสียงในเรื่องของ Data Integrity และ Feature ที่หลากหลาย เช่น Copy-on-Write, Snapshots, และ Checksumming ซึ่งช่วยป้องกัน Data Corruption ได้เป็นอย่างดี
ZFS อาจจะต้องการ Resource ค่อนข้างสูง โดยเฉพาะ Memory แต่ถ้าคุณมี Resource เพียงพอ, ZFS คือตัวเลือกที่น่าสนใจมากๆ ครับ มันเหมาะสำหรับ Storage Server หรือ Workstation ที่ต้องการความน่าเชื่อถือของข้อมูลสูง
# ตัวอย่างการสร้าง RAID-Z2 pool ด้วย ZFS
zpool create mypool raidz2 /dev/sdb /dev/sdc /dev/sdd /dev/sde /dev/sdf /dev/sdg
Case Study ประสบการณ์จริง
มาถึงส่วนที่ทุกคนรอคอย นั่นก็คือ Case Study จากประสบการณ์จริงของผมเองครับ ผมจะเล่าให้ฟังถึงสถานการณ์ที่ผมเคยเจอ, RAID Level ที่ผมเลือกใช้, เหตุผลในการเลือก, และผลลัพธ์ที่ได้ หวังว่าจะเป็นประโยชน์สำหรับคนที่กำลังตัดสินใจเลือก RAID Level นะครับ
Case Study ที่ 1: Web Server สำหรับ Blog ส่วนตัว (2016)
ตอนปี 2016 ผมเริ่มทำ Blog ส่วนตัว แล้วก็เช่า VPS มาตัวนึง ตอนนั้น VPS ให้ Disk มา 2 ลูก ผมเลยตัดสินใจทำ RAID 1 (Mirroring) ด้วย mdadm เหตุผลก็คือ ผมอยากให้ Blog ของผม Online ตลอดเวลา ถึงแม้ว่า Disk ลูกใดลูกหนึ่งจะเสียไปก็ตาม
ผมไม่ได้ต้องการ Performance สูงๆ เพราะ Traffic Blog ผมไม่ได้เยอะมาก แต่ผมต้องการความน่าเชื่อถือของข้อมูลเป็นหลัก ผม Setup mdadm ให้ส่ง Email Alert มาที่ผม ถ้ามี Disk ตัวไหนเริ่มมีปัญหา หลังจากนั้นประมาณ 1 ปี, Disk ลูกนึงก็เริ่มมี Bad Sector จริงๆ ครับ แต่โชคดีที่ระบบมัน Failover ไปที่ Disk อีกตัวได้โดยไม่มี Downtime เลย
Case Study ที่ 2: File Server สำหรับบริษัทขนาดเล็ก (2019)
ตอนปี 2019 ผมเข้าไปช่วยบริษัทขนาดเล็กแห่งหนึ่ง Setup File Server ให้กับ Office ของเขา ตอนนั้นผมเลือกใช้ RAID 5 กับ Hardware RAID Controller Card (LSI) เพราะบริษัทต้องการ Storage Capacity เยอะๆ แล้วก็ต้องการ Performance ที่ดีพอสมควร
ผมเลือก RAID 5 เพราะมันให้ Balance ที่ดีระหว่าง Capacity, Performance, และ Redundancy ผมใช้ Disk 4 ลูก ขนาดลูกละ 4TB ทำให้ได้ Capacity รวมประมาณ 12TB (หลังจากหักส่วนที่ใช้สำหรับ Parity) Performance ก็ถือว่าดีเลยครับ สามารถรองรับ User หลายสิบคน Access File พร้อมๆ กันได้สบายๆ
หลังจากใช้งานไปประมาณ 2 ปี, Disk ลูกนึงก็เสียครับ แต่ระบบก็ยังทำงานได้ปกติ ผมรีบหา Disk มาเปลี่ยน แล้วก็ให้ Controller Rebuild Array ให้ หลังจากนั้นทุกอย่างก็กลับมาเป็นปกติครับ
ตัวเลขที่น่าสนใจ: ตอนที่ Rebuild Array, ใช้เวลาประมาณ 12 ชั่วโมงครับ ซึ่งนานพอสมควร แต่ก็ถือว่าคุ้มค่ากับการที่ระบบยังทำงานได้ปกติในช่วงเวลานั้น
Case Study ที่ 3: Database Server สำหรับ E-commerce (2022)
เมื่อปีที่แล้ว ผมได้รับมอบหมายให้ดูแล Database Server ของ E-commerce แห่งหนึ่ง ซึ่งเป็นระบบที่ Critical มากๆ ผมตัดสินใจเลือกใช้ RAID 10 กับ SSD ครับ เพราะผมต้องการ Performance สูงสุด และ Redundancy ที่ดี
ผมใช้ SSD 8 ลูก, แบ่งเป็น 4 คู่ แล้วทำ Mirroring (RAID 1) ในแต่ละคู่ จากนั้นก็ Striping (RAID 0) ข้ามคู่ทั้งหมด ทำให้ได้ Performance ที่สูงมากๆ ทั้งในการอ่านและเขียนข้อมูล นอกจากนี้, ถ้า SSD ลูกใดลูกหนึ่งเสีย, ระบบก็ยังทำงานได้ปกติ เพราะยังมี Mirror อีกตัวอยู่
แน่นอนว่า RAID 10 กับ SSD มีค่าใช้จ่ายที่สูงกว่า RAID Level อื่นๆ แต่สำหรับ E-commerce ที่ต้องการ Response Time ที่รวดเร็ว และ Downtime ที่น้อยที่สุด, มันคือการลงทุนที่คุ้มค่าครับ
ตัวเลขที่น่าสนใจ: หลังจากเปลี่ยนมาใช้ RAID 10 กับ SSD, Response Time ของ Database ลดลงไปประมาณ 50% ครับ ซึ่งส่งผลให้ User Experience ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
FAQ คำถามที่พบบ่อย
RAID 5 เหมาะกับงานประเภทไหน?
RAID 5 เหมาะกับงานที่ต้องการความสมดุลระหว่างความจุ (Capacity), ประสิทธิภาพ (Performance), และความปลอดภัยของข้อมูล (Redundancy) ครับ โดยทั่วไปแล้ว RAID 5 จะใช้ใน File Server, Application Server, หรือ Web Server ที่ไม่ได้ต้องการประสิทธิภาพในการเขียนข้อมูลสูงมากนัก แต่ต้องการพื้นที่เก็บข้อมูลเยอะๆ และสามารถทนต่อความผิดพลาดของฮาร์ดดิสก์ได้หนึ่งตัว RAID 5 ให้อัตราส่วนพื้นที่ใช้งานต่อจำนวนดิสก์ที่ดี โดยสูญเสียพื้นที่ไปเพียง 1 ดิสก์เท่านั้นสำหรับเก็บข้อมูล Parity ที่ใช้ในการกู้ข้อมูล
ทำไม RAID 0 ถึงไม่เหมาะกับข้อมูลสำคัญ?
RAID 0 ไม่เหมาะกับข้อมูลสำคัญอย่างยิ่งครับ! เพราะ RAID 0 เน้นประสิทธิภาพเป็นหลัก โดยการกระจายข้อมูล (Striping) ไปยังทุกดิสก์ ทำให้ความเร็วในการอ่านเขียนข้อมูลสูงขึ้นอย่างมาก แต่ไม่มีระบบสำรองข้อมูล (Redundancy) เลย หากดิสก์ตัวใดตัวหนึ่งใน Array เสียหาย ข้อมูลทั้งหมดใน Array จะสูญหายทันที พูดง่ายๆ คือ RAID 0 เหมาะกับงานที่ต้องการความเร็ว แต่ไม่สนใจความปลอดภัยของข้อมูล เช่น งานตัดต่อวิดีโอที่ไม่ต้องการความปลอดภัยของข้อมูลมากนัก หรือใช้เป็น Cache Drive เพื่อเพิ่มความเร็วในการเข้าถึงข้อมูลชั่วคราว
การ Rebuild RAID Array ใช้เวลานานแค่ไหน?
ระยะเวลาในการ Rebuild RAID Array ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยครับ ไม่ว่าจะเป็นขนาดของดิสก์, ความเร็วของดิสก์, ประเภทของ RAID Level, และภาระการทำงานของระบบ (System Load) โดยทั่วไปแล้ว, การ Rebuild RAID Array ขนาดใหญ่ (เช่น 4TB ขึ้นไป) อาจใช้เวลาหลายชั่วโมง หรืออาจนานถึงหลายวันได้เลยครับ ในระหว่างการ Rebuild, ประสิทธิภาพของระบบอาจลดลงบ้าง เพราะ Controller ต้องใช้ Resource ในการคำนวณ Parity และเขียนข้อมูลลงดิสก์ใหม่ ดังนั้นควรวางแผนการ Rebuild ในช่วงเวลาที่ระบบมีการใช้งานน้อยที่สุด เพื่อลดผลกระทบต่อผู้ใช้งาน
Hardware RAID กับ Software RAID ต่างกันอย่างไร?
Hardware RAID และ Software RAID มีข้อดีข้อเสียที่แตกต่างกันครับ Hardware RAID จะใช้ RAID Controller Card ในการจัดการ RAID Array ซึ่งช่วยลดภาระการทำงานของ CPU และให้ประสิทธิภาพที่ดีกว่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการเขียนข้อมูล นอกจากนี้, Hardware RAID มักจะมี Feature ที่ Software RAID ไม่มี เช่น Hot Spare และ Battery Backup Unit (BBU) แต่ Hardware RAID มีราคาแพงกว่า และอาจมีปัญหาเรื่อง Compatibility กับ Operating System บางรุ่น ส่วน Software RAID จะใช้ CPU ในการจัดการ RAID Array ทำให้มีราคาถูกกว่า และมีความยืดหยุ่นมากกว่า แต่ประสิทธิภาพอาจไม่ดีเท่า Hardware RAID และอาจมีผลกระทบต่อประสิทธิภาพของ Application อื่นๆ ที่รันบน Server
Hot Spare คืออะไร และมีประโยชน์อย่างไร?
Hot Spare คือดิสก์สำรองที่อยู่ในสถานะ Standby และพร้อมที่จะเข้ามาแทนที่ดิสก์ที่เสียหายใน RAID Array ได้ทันทีโดยอัตโนมัติ เมื่อดิสก์ตัวใดตัวหนึ่งใน Array เสียหาย, RAID Controller จะทำการ Rebuild ข้อมูลไปยัง Hot Spare โดยอัตโนมัติ ทำให้ระบบสามารถกลับมาอยู่ในสถานะ Redundant ได้อย่างรวดเร็ว โดยไม่ต้องรอให้ผู้ดูแลระบบเข้ามาเปลี่ยนดิสก์ด้วยตัวเอง Hot Spare มีประโยชน์อย่างมากในการลด Downtime และลดความเสี่ยงในการสูญเสียข้อมูล เพราะช่วยให้ระบบสามารถทนต่อความผิดพลาดของฮาร์ดดิสก์ได้ต่อเนื่อง
RAID 10 กับ RAID 50 ต่างกันอย่างไร?
RAID 10 (หรือ RAID 1+0) และ RAID 50 เป็น RAID Level แบบ Hybrid ที่ผสมผสานข้อดีของ RAID 1 และ RAID 0 หรือ RAID 5 และ RAID 0 ครับ RAID 10 จะสร้าง Mirror (RAID 1) ของดิสก์แต่ละคู่ก่อน จากนั้นจึง Striping (RAID 0) ข้าม Mirror ทั้งหมด ทำให้ได้ประสิทธิภาพในการอ่านเขียนข้อมูลที่สูงมาก และมีความปลอดภัยของข้อมูลที่ดี เพราะสามารถทนต่อความผิดพลาดของดิสก์ได้หลายตัว (ตราบใดที่ดิสก์ที่เสียไม่ได้อยู่ใน Mirror คู่เดียวกัน) ส่วน RAID 50 จะสร้าง RAID 5 Array หลายชุดก่อน จากนั้นจึง Striping (RAID 0) ข้าม Array ทั้งหมด RAID 50 ให้ความจุที่มากกว่า RAID 10 แต่ประสิทธิภาพอาจไม่ดีเท่า และมีความซับซ้อนในการจัดการมากกว่า RAID 10 เหมาะกับงานที่ต้องการทั้งความจุและความปลอดภัยของข้อมูล แต่ไม่ต้องการประสิทธิภาพสูงสุด
สรุป
เอาล่ะครับ เราเดินทางมาถึงบทสรุปของเรื่อง RAID กันแล้ว หวังว่าทุกคนจะได้รับความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับ RAID Level ต่างๆ มากขึ้นนะครับ จากที่ผมเล่ามาทั้งหมด, จะเห็นได้ว่าไม่มี RAID Level ไหนที่ดีที่สุดสำหรับทุกสถานการณ์ การเลือก RAID Level ที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับความต้องการและข้อจำกัดของแต่ละคน
ถ้าคุณต้องการความเร็วสูงสุด และไม่สนใจเรื่องความปลอดภัยของข้อมูล, RAID 0 อาจเป็นตัวเลือกที่น่าสนใจ แต่ต้องระลึกเสมอว่าข้อมูลของคุณจะมีความเสี่ยงสูงมาก ถ้าคุณต้องการความปลอดภัยของข้อมูลเป็นหลัก, RAID 1 หรือ RAID 10 อาจเป็นตัวเลือกที่ดีกว่า แต่ก็ต้องแลกมาด้วย Capacity ที่ลดลง และค่าใช้จ่ายที่สูงขึ้น
ถ้าคุณต้องการความสมดุลระหว่างความจุ, ประสิทธิภาพ, และความปลอดภัยของข้อมูล, RAID 5 หรือ RAID 6 อาจเป็นตัวเลือกที่เหมาะสม แต่ก็ต้องพิจารณาถึงภาระการทำงานของระบบ และระยะเวลาในการ Rebuild Array ด้วย
สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการทำความเข้าใจความต้องการของตัวเอง, ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับ RAID Level ต่างๆ อย่างละเอียด, และเลือก RAID Level ที่เหมาะสมกับสถานการณ์ของตัวเองมากที่สุด นอกจากนี้, การ Backup ข้อมูลอย่างสม่ำเสมอ ก็เป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้าม เพราะ RAID ไม่ใช่ Silver Bullet ที่จะช่วยปกป้องข้อมูลของคุณได้ 100% เสมอไป
สุดท้ายนี้, ผมหวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์สำหรับทุกคนที่กำลังตัดสินใจเลือก RAID Level นะครับ ถ้ามีคำถามหรือข้อสงสัยเพิ่มเติม, สามารถ Comment มาได้เลยครับ ผมยินดีตอบทุกคำถาม แล้วเจอกันใหม่ในบทความหน้าครับ!