determinants of demand and supply pdf

อุปสงค์ (Demand) คืออะไร

อุปสงค์ (Demand) คือปริมาณสินค้าหรือบริการที่ผู้บริโภคต้องการซื้อ ณ ระดับราคาต่างๆ ในช่วงเวลาหนึ่ง โดยมีเงื่อนไขว่าผู้บริโภคมีความสามารถในการซื้อ (Ability to Pay) และมีความเต็มใจที่จะซื้อ (Willingness to Buy)

Law of Demand ระบุว่า เมื่อปัจจัยอื่นคงที่ (Ceteris Paribus) ถ้าราคาสินค้าสูงขึ้น ปริมาณความต้องการซื้อจะลดลง และถ้าราคาสินค้าลดลง ปริมาณความต้องการซื้อจะเพิ่มขึ้น เป็นความสัมพันธ์แบบผกผัน (Inverse Relationship)

ปัจจัยกำหนดอุปสงค์ (Determinants of Demand)

ปัจจัยกำหนดอุปทาน (Determinants of Supply)

Python Script คำนวณ Demand, Supply และ Equilibrium

# Python Script วิเคราะห์ Demand, Supply และ Equilibrium
import numpy as np

class DemandSupplyModel:
    """โมเดลวิเคราะห์อุปสงค์ อุปทาน และจุดดุลยภาพ"""

    def __init__(self, demand_intercept, demand_slope,
                 supply_intercept, supply_slope):
        """
        Demand: Qd = demand_intercept + demand_slope * P
        Supply: Qs = supply_intercept + supply_slope * P
        demand_slope ต้องเป็นลบ (Law of Demand)
        supply_slope ต้องเป็นบวก (Law of Supply)
        """
        self.d_int = demand_intercept   # a
        self.d_slope = demand_slope     # b (ลบ)
        self.s_int = supply_intercept   # c
        self.s_slope = supply_slope     # d (บวก)

    def demand(self, price):
        """คำนวณ Quantity Demanded ที่ราคาที่กำหนด"""
        return max(0, self.d_int + self.d_slope * price)

    def supply(self, price):
        """คำนวณ Quantity Supplied ที่ราคาที่กำหนด"""
        return max(0, self.s_int + self.s_slope * price)

    def equilibrium(self):
        """คำนวณราคาและปริมาณดุลยภาพ"""
        # Qd = Qs
        # a + bP = c + dP
        # P* = (a - c) / (d - b)
        if (self.s_slope - self.d_slope) == 0:
            return None, None
        price_eq = (self.d_int - self.s_int) / (self.s_slope - self.d_slope)
        qty_eq = self.demand(price_eq)
        return round(price_eq, 2), round(qty_eq, 2)

    def surplus_shortage(self, price):
        """คำนวณ Surplus หรือ Shortage ที่ราคาที่กำหนด"""
        qd = self.demand(price)
        qs = self.supply(price)
        diff = qs - qd
        if diff > 0:
            return f"Surplus: {diff:.0f} units (Supply > Demand)"
        elif diff < 0:
            return f"Shortage: {abs(diff):.0f} units (Demand > Supply)"
        else:
            return "Equilibrium: Supply = Demand"

    def shift_demand(self, shift_amount):
        """Shift เส้น Demand (เช่น รายได้เพิ่ม)"""
        new_model = DemandSupplyModel(
            self.d_int + shift_amount, self.d_slope,
            self.s_int, self.s_slope
        )
        return new_model

    def shift_supply(self, shift_amount):
        """Shift เส้น Supply (เช่น เทคโนโลยีดีขึ้น)"""
        new_model = DemandSupplyModel(
            self.d_int, self.d_slope,
            self.s_int + shift_amount, self.s_slope
        )
        return new_model

    def price_elasticity_demand(self, p1, p2):
        """คำนวณ Price Elasticity of Demand"""
        q1, q2 = self.demand(p1), self.demand(p2)
        if q1 == 0 or p1 == p2:
            return 0
        pct_q = (q2 - q1) / q1 * 100
        pct_p = (p2 - p1) / p1 * 100
        return round(pct_q / pct_p, 2) if pct_p != 0 else 0

    def summary(self):
        """สรุปผล"""
        p_eq, q_eq = self.equilibrium()
        print("=== Demand-Supply Analysis ===")
        print(f"Demand: Qd = {self.d_int} + ({self.d_slope})P")
        print(f"Supply: Qs = {self.s_int} + ({self.s_slope})P")
        print(f"Equilibrium Price: {p_eq}")
        print(f"Equilibrium Quantity: {q_eq}")
        print(f"\nAt different prices:")
        for p in [p_eq - 20, p_eq - 10, p_eq, p_eq + 10, p_eq + 20]:
            if p > 0:
                print(f"  P={p:.0f}: Qd={self.demand(p):.0f}, "
                      f"Qs={self.supply(p):.0f} → {self.surplus_shortage(p)}")

# ตัวอย่าง: ตลาดกาแฟ
# Qd = 1000 - 5P (Demand)
# Qs = -200 + 3P (Supply)
market = DemandSupplyModel(1000, -5, -200, 3)
market.summary()

# Shift Demand (รายได้ผู้บริโภคเพิ่ม +200)
print("\n--- After Income Increase (Demand Shift +200) ---")
new_market = market.shift_demand(200)
new_market.summary()

# Elasticity
ped = market.price_elasticity_demand(100, 120)
print(f"\nPrice Elasticity of Demand (P:100→120): {ped}")

Demand Shifters — สิ่งที่ทำให้เส้น Demand เลื่อน

# สรุปปัจจัยที่ทำให้เส้น Demand Shift

Demand Shift ขวา (เพิ่มขึ้น):
  + รายได้ผู้บริโภคเพิ่ม (สินค้าปกติ)
  + ราคาสินค้าทดแทนสูงขึ้น
  + ราคาสินค้าเกื้อกูลลดลง
  + รสนิยมเปลี่ยนไปชอบสินค้ามากขึ้น
  + จำนวนผู้บริโภคเพิ่มขึ้น
  + คาดว่าราคาจะสูงขึ้นในอนาคต

Demand Shift ซ้าย (ลดลง):
  - รายได้ผู้บริโภคลดลง (สินค้าปกติ)
  - ราคาสินค้าทดแทนลดลง
  - ราคาสินค้าเกื้อกูลสูงขึ้น
  - รสนิยมเปลี่ยนไปไม่ชอบสินค้า
  - จำนวนผู้บริโภคลดลง
  - คาดว่าราคาจะลดลงในอนาคต

Supply Shift ขวา (เพิ่มขึ้น):
  + ต้นทุนปัจจัยการผลิตลดลง
  + เทคโนโลยีดีขึ้น
  + จำนวนผู้ผลิตเพิ่มขึ้น
  + รัฐบาลให้ Subsidy
  + สภาพอากาศดี (สินค้าเกษตร)

Supply Shift ซ้าย (ลดลง):
  - ต้นทุนปัจจัยการผลิตสูงขึ้น
  - ภัยธรรมชาติ
  - จำนวนผู้ผลิตลดลง
  - รัฐบาลเก็บภาษี/กฎระเบียบเพิ่ม
  - สภาพอากาศไม่ดี

ตัวอย่างเหตุการณ์จริง:
  COVID-19 → Demand มาสก์ Shift ขวา + Supply ลด = ราคาพุ่ง
  EV Technology → Supply รถ EV เพิ่ม + Demand เพิ่ม = ปริมาณเพิ่มมาก
  ค่าแรงขั้นต่ำขึ้น → Supply Shift ซ้าย = ราคาสินค้าสูงขึ้น

Elasticity — ความยืดหยุ่นของอุปสงค์และอุปทาน

# คำนวณ Elasticity ต่างๆ
def price_elasticity(q1, q2, p1, p2):
    """Price Elasticity of Demand (PED)"""
    pct_q = (q2 - q1) / ((q1 + q2) / 2) * 100  # Midpoint Method
    pct_p = (p2 - p1) / ((p1 + p2) / 2) * 100
    ped = pct_q / pct_p if pct_p != 0 else 0
    
    if abs(ped) > 1:
        elasticity = "Elastic (ยืดหยุ่นมาก)"
    elif abs(ped) == 1:
        elasticity = "Unit Elastic"
    else:
        elasticity = "Inelastic (ยืดหยุ่นน้อย)"
    
    return {"PED": round(ped, 3), "type": elasticity}

def income_elasticity(q1, q2, y1, y2):
    """Income Elasticity of Demand (YED)"""
    pct_q = (q2 - q1) / ((q1 + q2) / 2) * 100
    pct_y = (y2 - y1) / ((y1 + y2) / 2) * 100
    yed = pct_q / pct_y if pct_y != 0 else 0
    
    if yed > 1:
        good_type = "Luxury Good (สินค้าฟุ่มเฟือย)"
    elif yed > 0:
        good_type = "Normal Good (สินค้าปกติ)"
    else:
        good_type = "Inferior Good (สินค้าด้อยคุณภาพ)"
    
    return {"YED": round(yed, 3), "type": good_type}

def cross_elasticity(qa1, qa2, pb1, pb2):
    """Cross-Price Elasticity (XED)"""
    pct_qa = (qa2 - qa1) / ((qa1 + qa2) / 2) * 100
    pct_pb = (pb2 - pb1) / ((pb1 + pb2) / 2) * 100
    xed = pct_qa / pct_pb if pct_pb != 0 else 0
    
    if xed > 0:
        relation = "Substitutes (สินค้าทดแทน)"
    elif xed < 0:
        relation = "Complements (สินค้าเกื้อกูล)"
    else:
        relation = "Unrelated (ไม่เกี่ยวข้อง)"
    
    return {"XED": round(xed, 3), "type": relation}

# ตัวอย่าง
print("=== Elasticity Analysis ===")
ped = price_elasticity(100, 80, 50, 60)
print(f"PED: {ped['PED']} → {ped['type']}")

yed = income_elasticity(100, 130, 30000, 35000)
print(f"YED: {yed['YED']} → {yed['type']}")

xed = cross_elasticity(100, 120, 50, 60)
print(f"XED: {xed['XED']} → {xed['type']}")

Determinants of Demand คืออะไร

ปัจจัยกำหนดอุปสงค์ ได้แก่ ราคาสินค้า รายได้ผู้บริโภค ราคาสินค้าทดแทน ราคาสินค้าเกื้อกูล รสนิยมผู้บริโภค จำนวนผู้บริโภค และความคาดหวังในอนาคต การเปลี่ยนแปลงปัจจัยเหล่านี้ทำให้เส้น Demand Shift

สรุป

การเข้าใจปัจจัยกำหนดอุปสงค์และอุปทานเป็นพื้นฐานสำคัญของเศรษฐศาสตร์ Demand ขึ้นกับราคา รายได้ สินค้าทดแทน สินค้าเกื้อกูล รสนิยม ประชากร และความคาดหวัง Supply ขึ้นกับราคา ต้นทุน เทคโนโลยี นโยบายรัฐ จำนวนผู้ผลิต และความคาดหวัง จุดดุลยภาพเกิดเมื่อ Demand เท่ากับ Supply ความยืดหยุ่น (Elasticity) ช่วยวิเคราะห์ว่า Demand หรือ Supply ตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงมากน้อยแค่ไหน