Determinants of Demand and Supply —

อุปสงค์ (Demand) คืออะไร

อุปสงค์ (Demand) คือปริมาณสินค้าหรือบริการที่ผู้บริโภคต้องการซื้อ ณ ระดับราคาต่างๆ ในช่วงเวลาหนึ่ง โดยมีเงื่อนไขว่าผู้บริโภคมีความสามารถในการซื้อ (Ability to Pay) และมีความเต็มใจที่จะซื้อ (Willingness to Buy)

เนื้อหาเกี่ยวข้อง — ทำความเข้าใจ supply-side vs demand-side policies

Law of Demand ระบุว่า เมื่อปัจจัยอื่นคงที่ (Ceteris Paribus) ถ้าราคาสินค้าสูงขึ้น ปริมาณความต้องการซื้อจะลดลง และถ้าราคาสินค้าลดลง ปริมาณความต้องการซื้อจะเพิ่มขึ้น เป็นความสัมพันธ์แบบผกผัน (Inverse Relationship)

เนื้อหาเกี่ยวข้อง — ดูเพิ่มเติมเรื่อง Python Rich Cost Optimization ลดค่าใช้จ่าย

ปัจจัยกำหนดอุปสงค์ (Determinants of Demand)

ปัจจัยกำหนดอุปทาน (Determinants of Supply)

Python Script คำนวณ Demand, Supply และ Equilibrium

# Python Script วิเคราะห์ Demand, Supply และ Equilibrium

import numpy as np



class DemandSupplyModel:

    """โมเดลวิเคราะห์อุปสงค์ อุปทาน และจุดดุลยภาพ"""



    def __init__(self, demand_intercept, demand_slope,

                 supply_intercept, supply_slope):

        """

        Demand: Qd = demand_intercept + demand_slope * P

        Supply: Qs = supply_intercept + supply_slope * P

        demand_slope ต้องเป็นลบ (Law of Demand)

        supply_slope ต้องเป็นบวก (Law of Supply)

        """

        self.d_int = demand_intercept   # a

        self.d_slope = demand_slope     # b (ลบ)

        self.s_int = supply_intercept   # c

        self.s_slope = supply_slope     # d (บวก)



    def demand(self, price):

        """คำนวณ Quantity Demanded ที่ราคาที่กำหนด"""

        return max(0, self.d_int + self.d_slope * price)



    def supply(self, price):

        """คำนวณ Quantity Supplied ที่ราคาที่กำหนด"""

        return max(0, self.s_int + self.s_slope * price)



    def equilibrium(self):

        """คำนวณราคาและปริมาณดุลยภาพ"""

        # Qd = Qs

        # a + bP = c + dP

        # P* = (a - c) / (d - b)

        if (self.s_slope - self.d_slope) == 0:

            return None, None

        price_eq = (self.d_int - self.s_int) / (self.s_slope - self.d_slope)

        qty_eq = self.demand(price_eq)

        return round(price_eq, 2), round(qty_eq, 2)



    def surplus_shortage(self, price):

        """คำนวณ Surplus หรือ Shortage ที่ราคาที่กำหนด"""

        qd = self.demand(price)

        qs = self.supply(price)

        diff = qs - qd

        if diff > 0:

            return f"Surplus: {diff:.0f} units (Supply > Demand)"

        elif diff < 0:

            return f"Shortage: {abs(diff):.0f} units (Demand > Supply)"

        else:

            return "Equilibrium: Supply = Demand"



    def shift_demand(self, shift_amount):

        """Shift เส้น Demand (เช่น รายได้เพิ่ม)"""

        new_model = DemandSupplyModel(

            self.d_int + shift_amount, self.d_slope,

            self.s_int, self.s_slope

        )

        return new_model



    def shift_supply(self, shift_amount):

        """Shift เส้น Supply (เช่น เทคโนโลยีดีขึ้น)"""

        new_model = DemandSupplyModel(

            self.d_int, self.d_slope,

            self.s_int + shift_amount, self.s_slope

        )

        return new_model



    def price_elasticity_demand(self, p1, p2):

        """คำนวณ Price Elasticity of Demand"""

        q1, q2 = self.demand(p1), self.demand(p2)

        if q1 == 0 or p1 == p2:

            return 0

        pct_q = (q2 - q1) / q1 * 100

        pct_p = (p2 - p1) / p1 * 100

        return round(pct_q / pct_p, 2) if pct_p != 0 else 0



    def summary(self):

        """สรุปผล"""

        p_eq, q_eq = self.equilibrium()

        print("=== Demand-Supply Analysis ===")

        print(f"Demand: Qd = {self.d_int} + ({self.d_slope})P")

        print(f"Supply: Qs = {self.s_int} + ({self.s_slope})P")

        print(f"Equilibrium Price: {p_eq}")

        print(f"Equilibrium Quantity: {q_eq}")

        print(f"\nAt different prices:")

        for p in [p_eq - 20, p_eq - 10, p_eq, p_eq + 10, p_eq + 20]:

            if p > 0:

                print(f"  P={p:.0f}: Qd={self.demand(p):.0f}, "

                      f"Qs={self.supply(p):.0f} → {self.surplus_shortage(p)}")



# ตัวอย่าง: ตลาดกาแฟ

# Qd = 1000 - 5P (Demand)

# Qs = -200 + 3P (Supply)

market = DemandSupplyModel(1000, -5, -200, 3)

market.summary()



# Shift Demand (รายได้ผู้บริโภคเพิ่ม +200)

print("\n--- After Income Increase (Demand Shift +200) ---")

new_market = market.shift_demand(200)

new_market.summary()



# Elasticity

ped = market.price_elasticity_demand(100, 120)

print(f"\nPrice Elasticity of Demand (P:100→120): {ped}")

Demand Shifters — สิ่งที่ทำให้เส้น Demand เลื่อน

# สรุปปัจจัยที่ทำให้เส้น Demand Shift



Demand Shift ขวา (เพิ่มขึ้น):

  + รายได้ผู้บริโภคเพิ่ม (สินค้าปกติ)

  + ราคาสินค้าทดแทนสูงขึ้น

  + ราคาสินค้าเกื้อกูลลดลง

  + รสนิยมเปลี่ยนไปชอบสินค้ามากขึ้น

  + จำนวนผู้บริโภคเพิ่มขึ้น

  + คาดว่าราคาจะสูงขึ้นในอนาคต



Demand Shift ซ้าย (ลดลง):

  - รายได้ผู้บริโภคลดลง (สินค้าปกติ)

  - ราคาสินค้าทดแทนลดลง

  - ราคาสินค้าเกื้อกูลสูงขึ้น

  - รสนิยมเปลี่ยนไปไม่ชอบสินค้า

  - จำนวนผู้บริโภคลดลง

  - คาดว่าราคาจะลดลงในอนาคต



Supply Shift ขวา (เพิ่มขึ้น):

  + ต้นทุนปัจจัยการผลิตลดลง

  + เทคโนโลยีดีขึ้น

  + จำนวนผู้ผลิตเพิ่มขึ้น

  + รัฐบาลให้ Subsidy

  + สภาพอากาศดี (สินค้าเกษตร)



Supply Shift ซ้าย (ลดลง):

  - ต้นทุนปัจจัยการผลิตสูงขึ้น

  - ภัยธรรมชาติ

  - จำนวนผู้ผลิตลดลง

  - รัฐบาลเก็บภาษี/กฎระเบียบเพิ่ม

  - สภาพอากาศไม่ดี



ตัวอย่างเหตุการณ์จริง:

  COVID-19 → Demand มาสก์ Shift ขวา + Supply ลด = ราคาพุ่ง

  EV Technology → Supply รถ EV เพิ่ม + Demand เพิ่ม = ปริมาณเพิ่มมาก

  ค่าแรงขั้นต่ำขึ้น → Supply Shift ซ้าย = ราคาสินค้าสูงขึ้น

Elasticity — ความยืดหยุ่นของอุปสงค์และอุปทาน

# คำนวณ Elasticity ต่างๆ

def price_elasticity(q1, q2, p1, p2):

    """Price Elasticity of Demand (PED)"""

    pct_q = (q2 - q1) / ((q1 + q2) / 2) * 100  # Midpoint Method

    pct_p = (p2 - p1) / ((p1 + p2) / 2) * 100

    ped = pct_q / pct_p if pct_p != 0 else 0

    

    if abs(ped) > 1:

        elasticity = "Elastic (ยืดหยุ่นมาก)"

    elif abs(ped) == 1:

        elasticity = "Unit Elastic"

    else:

        elasticity = "Inelastic (ยืดหยุ่นน้อย)"

    

    return {"PED": round(ped, 3), "type": elasticity}



def income_elasticity(q1, q2, y1, y2):

    """Income Elasticity of Demand (YED)"""

    pct_q = (q2 - q1) / ((q1 + q2) / 2) * 100

    pct_y = (y2 - y1) / ((y1 + y2) / 2) * 100

    yed = pct_q / pct_y if pct_y != 0 else 0

    

    if yed > 1:

        good_type = "Luxury Good (สินค้าฟุ่มเฟือย)"

    elif yed > 0:

        good_type = "Normal Good (สินค้าปกติ)"

    else:

        good_type = "Inferior Good (สินค้าด้อยคุณภาพ)"

    

    return {"YED": round(yed, 3), "type": good_type}



def cross_elasticity(qa1, qa2, pb1, pb2):

    """Cross-Price Elasticity (XED)"""

    pct_qa = (qa2 - qa1) / ((qa1 + qa2) / 2) * 100

    pct_pb = (pb2 - pb1) / ((pb1 + pb2) / 2) * 100

    xed = pct_qa / pct_pb if pct_pb != 0 else 0

    

    if xed > 0:

        relation = "Substitutes (สินค้าทดแทน)"

    elif xed < 0:

        relation = "Complements (สินค้าเกื้อกูล)"

    else:

        relation = "Unrelated (ไม่เกี่ยวข้อง)"

    

    return {"XED": round(xed, 3), "type": relation}



# ตัวอย่าง

print("=== Elasticity Analysis ===")

ped = price_elasticity(100, 80, 50, 60)

print(f"PED: {ped['PED']} → {ped['type']}")



yed = income_elasticity(100, 130, 30000, 35000)

print(f"YED: {yed['YED']} → {yed['type']}")



xed = cross_elasticity(100, 120, 50, 60)

print(f"XED: {xed['XED']} → {xed['type']}")

Determinants of Demand คืออะไร

ปัจจัยกำหนดอุปสงค์ ได้แก่ ราคาสินค้า รายได้ผู้บริโภค ราคาสินค้าทดแทน ราคาสินค้าเกื้อกูล รสนิยมผู้บริโภค จำนวนผู้บริโภค และความคาดหวังในอนาคต การเปลี่ยนแปลงปัจจัยเหล่านี้ทำให้เส้น Demand Shift

แนะนำเพิ่มเติม — อ่านเพิ่มเติมที่ SiamCafeBook

เนื้อหาเกี่ยวข้อง — แนะนำให้อ่าน GCP Vertex AI Real-time Processing