50 Linux Commands ที่ System Admin ใช้ทุกวัน

บทนำ: 50 Linux Commands ที่ System Admin ขาดไม่ได้

พื้นฐานความรู้ที่ System Admin ต้องมี

Shell คืออะไร? ทำไมต้อง Bash?

File System Hierarchy Standard (FHS) คืออะไร?

Permissions ใน Linux: User, Group, และ Others

🎬 YouTube @icafefx

วิธีติดตั้ง/ใช้งานคำสั่ง (พร้อมตัวอย่าง)

ตารางสรุปคำสั่งพื้นฐานที่ System Admin ควรรู้

ตัวอย่างการติดตั้งและใช้งานคำสั่ง: `htop`

ข้อควรระวังในการใช้งานคำสั่ง: `rm -rf`

**คำเตือน:** จงใช้คำสั่ง `rm -rf` ด้วยความระมัดระวังอย่างยิ่ง! ตรวจสอบให้แน่ใจว่าคุณกำลังอยู่ใน directory ที่ถูกต้อง และกำลังลบไฟล์และ directories ที่ถูกต้อง ก่อนที่จะกด Enter

เทคนิคขั้นสูงและการปรับแต่งค่า (Configuration)

ในฐานะ System Administrator การใช้คำสั่งพื้นฐานเป็นสิ่งจำเป็น แต่การปรับแต่งค่าและใช้เทคนิคขั้นสูงจะช่วยให้คุณทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ลองนึกภาพว่าคุณสามารถปรับแต่งระบบให้ทำงานได้ตามความต้องการเฉพาะของคุณ หรือแก้ไขปัญหาที่ซับซ้อนได้อย่างรวดเร็ว นั่นคือสิ่งที่เทคนิคขั้นสูงและการปรับแต่งค่ามอบให้คุณครับ

การปรับแต่ง Bash Prompt

เคยไหมที่อยากให้ Terminal ของคุณดูดีและมีประโยชน์มากกว่าเดิม? การปรับแต่ง Bash Prompt คือคำตอบ! คุณสามารถเพิ่มข้อมูลที่เป็นประโยชน์ เช่น ชื่อผู้ใช้, hostname, working directory หรือแม้กระทั่งวันที่และเวลาลงใน prompt ได้ ลองนึกภาพว่าทุกครั้งที่คุณเปิด Terminal คุณจะเห็นข้อมูลที่ต้องการได้ทันที ไม่ต้องเสียเวลาพิมพ์คำสั่ง pwd หรือ whoami อีกต่อไป

การปรับแต่ง Bash Prompt ทำได้โดยการแก้ไขตัวแปร PS1 ในไฟล์ .bashrc (สำหรับผู้ใช้แต่ละคน) หรือ /etc/bash.bashrc (สำหรับทั้งระบบ) ลองดูตัวอย่างการปรับแต่ง PS1 ที่ผมใช้เป็นประจำ:

PS1="\[\e[32m\]\u@\h \[\e[33m\]\w\[\e[0m\]\$ "

โค้ดนี้จะแสดงชื่อผู้ใช้ (\u) เป็นสีเขียว, hostname (\h) และ working directory (\w) เป็นสีเหลือง และเครื่องหมาย $ เป็นสีขาว ลองปรับแต่งสีและข้อมูลตามที่คุณต้องการได้เลยครับ! นอกจากนี้ คุณยังสามารถใช้ escape sequences อื่นๆ เพื่อเพิ่มลูกเล่นต่างๆ เช่น วันที่, เวลา หรือแม้กระทั่งสถานะของ Git repository ได้อีกด้วย

Alias ขั้นสูงและการใช้งาน Function

Alias เป็นเหมือน shortcut ที่ช่วยให้คุณเรียกใช้คำสั่งยาวๆ ได้ด้วยคำสั่งสั้นๆ แต่คุณรู้หรือไม่ว่า Alias สามารถทำอะไรได้มากกว่านั้น? คุณสามารถใช้ Alias เพื่อเพิ่ม option ให้กับคำสั่ง, แก้ไขพฤติกรรมของคำสั่ง หรือแม้กระทั่งสร้างคำสั่งใหม่ที่ซับซ้อนได้

Function ใน Bash ก็เป็นอีกเครื่องมือที่ทรงพลัง Function ช่วยให้คุณสร้างชุดคำสั่งที่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ ซึ่งจะช่วยลดความซ้ำซ้อนของโค้ดและทำให้ script ของคุณอ่านง่ายขึ้น ลองดูตัวอย่างการสร้าง Alias และ Function ที่ผมใช้บ่อยๆ:

alias la='ls -la'
function mkcd {
  mkdir -p "$1" && cd "$1"
}

Alias la จะแสดงไฟล์ทั้งหมดใน directory ปัจจุบัน รวมถึงไฟล์ที่ซ่อนอยู่ และแสดงรายละเอียดเพิ่มเติม (เช่น permissions, owner, size, modification time) ส่วน Function mkcd จะสร้าง directory ใหม่ (ถ้ายังไม่มี) และเปลี่ยนไปยัง directory นั้นทันที ลองเอาไปปรับใช้ดูนะครับ!

การใช้ xargs อย่างมีประสิทธิภาพ

xargs เป็นคำสั่งที่มักถูกมองข้าม แต่จริงๆ แล้วมันมีประโยชน์มากในการจัดการกับ input ที่ยาวและซับซ้อน ลองนึกภาพว่าคุณต้องการลบไฟล์ทั้งหมดที่มีนามสกุล .tmp ใน directory หนึ่ง คุณสามารถใช้คำสั่ง find เพื่อค้นหาไฟล์เหล่านั้น แต่ถ้ามีไฟล์จำนวนมากเกินไป คำสั่ง rm อาจจะทำงานผิดพลาดได้

xargs เข้ามาช่วยแก้ปัญหานี้ได้ โดยการรับ input จากคำสั่งอื่น (เช่น find) แล้วแบ่ง input นั้นออกเป็นส่วนๆ แล้วส่งให้กับคำสั่งที่คุณต้องการ (เช่น rm) ลองดูตัวอย่างการใช้งาน xargs:

find . -name "*.tmp" -print0 | xargs -0 rm -f

คำสั่งนี้จะค้นหาไฟล์ทั้งหมดที่มีนามสกุล .tmp ใน directory ปัจจุบันและ subdirectory ทั้งหมด แล้วส่งชื่อไฟล์เหล่านั้นให้กับคำสั่ง rm -f โดยใช้ -print0 และ -0 เพื่อให้รองรับชื่อไฟล์ที่มี space หรือ special character ได้อย่างถูกต้อง ใครเคยเจอปัญหานี้บ้าง?

เปรียบเทียบประสิทธิภาพของคำสั่ง

ในการทำงานจริง เรามักจะต้องเผชิญกับสถานการณ์ที่ต้องเลือกระหว่างคำสั่งหลายๆ คำสั่งที่ทำงานคล้ายกัน แต่คำถามคือ คำสั่งไหนมีประสิทธิภาพดีกว่ากัน? การเปรียบเทียบประสิทธิภาพของคำสั่งต่างๆ จะช่วยให้คุณตัดสินใจได้อย่างมีข้อมูล และเลือกใช้คำสั่งที่เหมาะสมกับงานของคุณมากที่สุด

Benchmark: grep vs. awk

grep และ awk เป็นคำสั่งที่ใช้บ่อยในการค้นหาและประมวลผลข้อความ แต่ทั้งสองคำสั่งนี้มีจุดแข็งและจุดอ่อนที่แตกต่างกัน grep เหมาะสำหรับการค้นหา pattern ที่ตรงไปตรงมา ในขณะที่ awk เหมาะสำหรับการประมวลผลข้อมูลที่ซับซ้อนมากขึ้น

ผมได้ทำการ benchmark ง่ายๆ โดยการค้นหาคำว่า "error" ในไฟล์ log ขนาด 100MB โดยใช้ทั้ง grep และ awk ผลลัพธ์ที่ได้แสดงในตารางด้านล่าง:

จากผลลัพธ์ จะเห็นได้ว่า grep ทำงานได้เร็วกว่าและใช้หน่วยความจำน้อยกว่า awk ในกรณีนี้ แต่ถ้าคุณต้องการประมวลผลข้อมูลเพิ่มเติม เช่น นับจำนวน error หรือ extract ข้อมูลบางส่วนจาก error message awk จะเป็นตัวเลือกที่ดีกว่าครับ

Benchmark: find vs. locate

find และ locate เป็นคำสั่งที่ใช้ในการค้นหาไฟล์ แต่ find จะค้นหาไฟล์ใน filesystem จริงๆ ในขณะที่ locate จะค้นหาไฟล์ใน database ที่ถูกสร้างขึ้นโดยคำสั่ง updatedb

ผมได้ทำการ benchmark โดยการค้นหาไฟล์ชื่อ "config.ini" ใน filesystem ทั้งหมด ผลลัพธ์ที่ได้แสดงในตารางด้านล่าง:

locate ทำงานได้เร็วกว่า find มาก แต่ความแม่นยำอาจจะไม่ 100% เนื่องจาก database อาจจะยังไม่ได้ update ข้อมูลล่าสุด ดังนั้น ถ้าคุณต้องการความรวดเร็วและไม่ mind ความแม่นยำ locate เป็นตัวเลือกที่ดี แต่ถ้าคุณต้องการความแม่นยำ 100% find คือคำตอบ

ข้อควรระวังและ Troubleshooting

การใช้คำสั่ง Linux อย่างไม่ระมัดระวังอาจนำไปสู่ปัญหาใหญ่ได้ ตั้งแต่การลบไฟล์สำคัญโดยไม่ได้ตั้งใจ ไปจนถึงการทำให้ระบบหยุดทำงาน ดังนั้น การเรียนรู้ข้อควรระวังและวิธีการ troubleshooting เป็นสิ่งสำคัญมากสำหรับ System Administrator

คำเตือน: จงใช้คำสั่ง rm -rf / ด้วยความระมัดระวัง เพราะมันสามารถลบทุกสิ่งทุกอย่างในระบบของคุณได้!

ผมเคยพลาดมาแล้วตอนสมัยเริ่มทำงานใหม่ๆ เกือบทำให้ production server ล่ม โชคดีที่ backup ไว้ทัน ไม่งั้นคงโดนด่าเละ!

ข้อควรระวังในการใช้คำสั่ง rm

• ตรวจสอบ directory ปัจจุบัน: ก่อนที่จะใช้คำสั่ง rm ตรวจสอบให้แน่ใจว่าคุณอยู่ใน directory ที่ถูกต้อง มิฉะนั้นคุณอาจจะลบไฟล์ใน directory ที่ไม่ต้องการได้
• ใช้ -i option: rm -i จะถามยืนยันก่อนที่จะลบไฟล์แต่ละไฟล์ ซึ่งจะช่วยป้องกันการลบไฟล์โดยไม่ได้ตั้งใจ
• หลีกเลี่ยง rm -rf /: คำสั่งนี้เป็นอันตรายมาก และควรหลีกเลี่ยงอย่างเด็ดขาด ถ้าจำเป็นต้องใช้ ให้ตรวจสอบให้แน่ใจว่าคุณเข้าใจสิ่งที่คุณกำลังทำอยู่จริงๆ

Troubleshooting: Permission denied

ปัญหา "Permission denied" เป็นปัญหาที่พบบ่อยในการใช้คำสั่ง Linux สาเหตุหลักคือ ผู้ใช้ที่คุณกำลังใช้ไม่มีสิทธิ์ในการเข้าถึงหรือแก้ไขไฟล์หรือ directory นั้นๆ

1. ตรวจสอบ permissions: ใช้คำสั่ง ls -l เพื่อตรวจสอบ permissions ของไฟล์หรือ directory นั้นๆ
2. เปลี่ยน owner: ถ้าคุณเป็นเจ้าของไฟล์หรือ directory นั้น คุณสามารถใช้คำสั่ง chown เพื่อเปลี่ยน owner ให้เป็นผู้ใช้ของคุณ
3. เปลี่ยน permissions: ถ้าคุณมีสิทธิ์ในการแก้ไข permissions คุณสามารถใช้คำสั่ง chmod เพื่อเพิ่มหรือลด permissions ได้
4. ใช้ sudo: ถ้าคุณต้องการรันคำสั่งในฐานะ root user ให้ใช้คำสั่ง sudo นำหน้าคำสั่งนั้นๆ

Troubleshooting: Command not found

ปัญหา "Command not found" เกิดขึ้นเมื่อระบบไม่สามารถหาคำสั่งที่คุณกำลังพยายามเรียกใช้ สาเหตุอาจเป็นเพราะคำสั่งนั้นไม่ได้ถูกติดตั้ง หรือไม่ได้อยู่ใน PATH environment variable

• ตรวจสอบการสะกด: ตรวจสอบให้แน่ใจว่าคุณสะกดคำสั่งถูกต้อง
• ตรวจสอบการติดตั้ง: ตรวจสอบให้แน่ใจว่าคำสั่งนั้นถูกติดตั้งอยู่ในระบบของคุณ ถ้าไม่ได้ติดตั้ง ให้ทำการติดตั้งโดยใช้ package manager (เช่น apt, yum, pacman)
• ตรวจสอบ PATH: ตรวจสอบให้แน่ใจว่า directory ที่คำสั่งนั้นอยู่ในนั้นถูกเพิ่มเข้าไปใน PATH environment variable คุณสามารถแก้ไขไฟล์ .bashrc หรือ /etc/environment เพื่อเพิ่ม directory เข้าไปใน PATH

ตัวอย่างจากประสบการณ์ 20 ปี

ตลอด 20 ปีที่ผ่านมา ผมได้เจอกับสถานการณ์ต่างๆ มากมายในการทำงานเป็น System Administrator บางสถานการณ์ก็ง่าย บางสถานการณ์ก็ยาก แต่ทุกสถานการณ์สอนให้ผมได้เรียนรู้และพัฒนาตัวเองอยู่เสมอ ลองมาดูตัวอย่างสถานการณ์จริงที่ผมเคยเจอ และวิธีที่ผมใช้คำสั่ง Linux ในการแก้ไขปัญหา:

กู้ข้อมูลจาก Hard Drive ที่กำลังจะพัง

เคยไหมที่ Hard Drive ของ Server เริ่มมีอาการแปลกๆ ส่งเสียงดัง หรืออ่านเขียนข้อมูลช้าลง นั่นอาจเป็นสัญญาณว่า Hard Drive กำลังจะพัง! ในสถานการณ์นี้ สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการกู้ข้อมูลที่สำคัญออกมาให้เร็วที่สุด

ผมเคยเจอกรณีที่ Hard Drive ของ database server เริ่มมี bad sector ผมใช้คำสั่ง ddrescue เพื่อ clone ข้อมูลจาก Hard Drive ที่กำลังจะพัง ไปยัง Hard Drive ใหม่:

ddrescue /dev/sda /dev/sdb logfile.log

ddrescue เป็นเครื่องมือที่ออกแบบมาเพื่อกู้ข้อมูลจาก Hard Drive ที่มีปัญหา มันจะพยายามอ่านข้อมูลจาก sector ที่อ่านได้ก่อน แล้วค่อยกลับมาพยายามอ่านข้อมูลจาก bad sector อีกครั้ง นอกจากนี้ มันยังสร้าง logfile เพื่อบันทึกข้อมูลที่อ่านได้และไม่ได้ เพื่อให้คุณสามารถกลับมาพยายามกู้ข้อมูลจาก bad sector ได้ในภายหลัง

วิเคราะห์ Log เพื่อหา Root Cause ของปัญหา

Log file เป็นแหล่งข้อมูลที่สำคัญมากในการ troubleshooting ปัญหาต่างๆ ในระบบ แต่ Log file มักจะมีข้อมูลจำนวนมาก การวิเคราะห์ Log file ด้วยมือเปล่าเป็นเรื่องที่เสียเวลาและน่าเบื่อ

ผมเคยเจอกรณีที่ Web server มีปัญหา response time ช้า ผมใช้คำสั่ง grep, awk และ sort เพื่อวิเคราะห์ access log ของ Web server และหาว่า request ไหนที่ใช้เวลานานที่สุด:

grep "slow_request" access.log | awk '{print $7, $9}' | sort -k2 -n -r | head -n 10

คำสั่งนี้จะค้นหา log entry ที่มีคำว่า "slow_request" แล้ว extract URL และ response time จาก log entry นั้นๆ จากนั้นจะ sort ผลลัพธ์ตาม response time จากมากไปน้อย และแสดง 10 อันดับแรก ซึ่งจะช่วยให้ผมทราบว่า URL ไหนที่ทำให้ Web server ช้า

Automate Task ด้วย Cron Job

Cron job เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้คุณสามารถรันคำสั่งหรือ script โดยอัตโนมัติตามกำหนดเวลาที่แน่นอน ซึ่งมีประโยชน์มากในการ automate task ต่างๆ เช่น การ backup ข้อมูล, การ update security patch หรือการ restart services

ผมใช้ Cron job ในการ backup database ทุกคืนเวลา 03:00 น.:

0 3 * * * /path/to/backup_script.sh

Cron job นี้จะรัน script backup_script.sh ทุกวันเวลา 03:00 น. ซึ่ง script นี้จะทำการ dump database และเก็บไว้ใน directory ที่ปลอดภัย นอกจากนี้ ผมยังใช้ Cron job ในการตรวจสอบ status ของ services ต่างๆ และ restart services ที่มีปัญหาโดยอัตโนมัติ

เครื่องมือแนะนำ

Ansible: เพื่อนซี้ Automation

---
- hosts: webservers
  tasks:
    - name: Restart Apache
      service:
        name: apache2
        state: restarted

Prometheus: ส่องสถานะ Server แบบ Real-time

rate(process_cpu_seconds_total{job="node-exporter"}[5m])

Vagrant: สร้าง VM ง่ายๆ ในเครื่องเดียว

Vagrant.configure("2") do |config|
  config.vm.box = "ubuntu/focal64"
  config.vm.network "forwarded_port", guest: 80, host: 8080
end

Case Study ประสบการณ์จริง

FAQ คำถามที่พบบ่อย

Q: จะเริ่มต้นเรียนรู้ Linux commands ได้อย่างไร?

Q: จำเป็นต้องจำ Linux commands ทั้งหมดหรือไม่?

Q: มีเครื่องมือ GUI (Graphical User Interface) ที่ใช้งานง่ายกว่า Linux commands หรือไม่?

Q: ควรใช้ Linux distribution อะไรสำหรับ server?

Q: Firewall สำคัญแค่ไหนสำหรับ Linux server?

Q: มีวิธี backup ข้อมูลบน Linux server อย่างไร?

สรุป

Tips จากประสบการณ์ 20 ปี

1. อย่ากลัวที่จะใช้ man pages และ --help

ผมเจอมาเยอะมากเลยครับ คนที่พยายามจำทุกอย่าง ทั้งๆ ที่จริงๆ แล้ว Linux มีคู่มือที่ดีที่สุดอยู่ในเครื่องเราอยู่แล้ว นั่นคือ man pages และ --help ลองนึกภาพว่าคุณกำลังทำอาหาร แล้วมีสูตรอาหารอยู่ในมือ แต่กลับพยายามเดาเอาเอง มันจะเสียเวลาและอาจจะผิดพลาดได้ง่ายกว่าเยอะเลยครับ

man pages คือคู่มือฉบับเต็มของคำสั่ง Linux ทุกคำสั่ง เพียงแค่พิมพ์ man ชื่อคำสั่ง ใน terminal คุณก็จะเจอกับข้อมูลละเอียดมากๆ ตั้งแต่ syntax, options ต่างๆ, ไปจนถึงตัวอย่างการใช้งาน ผมแนะนำว่าให้อ่านอย่างละเอียด อย่างน้อยก็ส่วนที่เป็น synopsis และ description ก่อนที่จะเริ่มใช้คำสั่งใหม่ๆ เสมอครับ

ส่วน --help จะเป็นเหมือน cheat sheet ที่สรุป options ที่สำคัญๆ ของคำสั่งนั้นๆ มาให้เราดูได้ง่ายๆ และรวดเร็ว เพียงแค่พิมพ์ ชื่อคำสั่ง --help คุณก็จะเห็นรายการ options พร้อมคำอธิบายสั้นๆ ที่ช่วยให้คุณเข้าใจการใช้งานคำสั่งนั้นๆ ได้อย่างรวดเร็ว

สมัยก่อนผมก็เคยพลาดมาเหมือนกัน พยายามจำ options ของ rsync ทั้งหมด สุดท้ายก็จำไม่ได้ แถมยังใช้ผิดๆ ถูกๆ อีกต่างหาก พอเริ่มใช้ man rsync ชีวิตก็ง่ายขึ้นเยอะเลยครับ ลองดูนะครับ แล้วคุณจะรู้ว่ามันช่วยคุณได้มากจริงๆ

2. เข้าใจเรื่อง Pipes และ Redirection ให้ลึกซึ้ง

เรื่องนี้สำคัญมากนะ! Pipes (|) และ Redirection (>, >>, <) คือหัวใจสำคัญของการทำงานแบบ automation และ scripting ใน Linux เลยครับ ลองคิดดูว่าคุณมีข้อมูลจำนวนมากที่ต้องประมวลผล แต่ถ้าต้องทำทีละขั้นตอนด้วยมือ มันคงเสียเวลามาก Pipes และ Redirection จะช่วยให้คุณเชื่อมต่อคำสั่งต่างๆ เข้าด้วยกัน และส่งต่อข้อมูลระหว่างคำสั่งได้อย่างง่ายดาย

Pipes จะเชื่อม output ของคำสั่งหนึ่ง ไปเป็น input ของอีกคำสั่งหนึ่ง ตัวอย่างเช่น ls -l | grep "Aug" จะแสดงรายการไฟล์ทั้งหมดใน directory ปัจจุบัน แล้วส่ง output ไปให้คำสั่ง grep เพื่อกรองเอาเฉพาะไฟล์ที่มีคำว่า "Aug" อยู่ในชื่อเท่านั้น

Redirection จะช่วยให้คุณเปลี่ยนทิศทางของ input หรือ output ของคำสั่งได้ > จะเขียน output ของคำสั่งลงในไฟล์ (ถ้าไฟล์มีอยู่แล้ว จะถูกเขียนทับ) >> จะเขียน output ของคำสั่งต่อท้ายไฟล์เดิม (ถ้าไฟล์ไม่มี จะสร้างไฟล์ใหม่) และ < จะอ่าน input จากไฟล์

ผมเคยเซ็ต automation script ที่ต้องประมวลผล log file ขนาดใหญ่ Pipes และ Redirection ช่วยให้ผมเขียน script ที่ทำงานได้อย่างรวดเร็ว และมีประสิทธิภาพมากๆ ครับ ใครที่ยังไม่คล่องเรื่องนี้ แนะนำให้ลองศึกษาเพิ่มเติมนะครับ

3. ใช้ alias เพื่อประหยัดเวลา และลดความผิดพลาด

Alias คือชื่อแทนของคำสั่ง Linux ที่ยาวๆ หรือคำสั่งที่เราใช้บ่อยๆ การสร้าง alias จะช่วยให้เราประหยัดเวลาในการพิมพ์คำสั่ง และลดโอกาสที่จะพิมพ์ผิดพลาดได้เยอะเลยครับ

ตัวอย่างเช่น ถ้าคุณใช้คำสั่ง ssh your_username@your_server_ip บ่อยๆ คุณสามารถสร้าง alias ชื่อ sshserver ได้ โดยการเพิ่มบรรทัด alias sshserver='ssh your_username@your_server_ip' ลงในไฟล์ ~/.bashrc หรือ ~/.zshrc แล้ว restart terminal หลังจากนั้น คุณก็สามารถพิมพ์ sshserver แทนคำสั่งยาวๆ ได้เลย

นอกจากนี้ คุณยังสามารถใช้ alias เพื่อแก้ไขพฤติกรรมของคำสั่งเดิมได้ด้วย เช่น ถ้าคุณต้องการให้คำสั่ง rm ถามยืนยันก่อนที่จะลบไฟล์ทุกครั้ง คุณสามารถสร้าง alias ชื่อ rm ได้ โดยการเพิ่มบรรทัด alias rm='rm -i' ลงในไฟล์ ~/.bashrc หรือ ~/.zshrc

ผมมี alias ที่ใช้ประจำเยอะมากครับ เช่น alias ..='cd ..', alias ...='cd ../..', alias ....='cd ../../..' มันช่วยให้ชีวิตง่ายขึ้นเยอะเลยครับ ลองสร้าง alias ที่เหมาะกับ workflow ของคุณดูนะครับ

4. เรียนรู้การใช้ Regular Expressions (Regex)

Regular Expressions (Regex) คือรูปแบบที่ใช้ในการค้นหา และจัดการข้อความ Regex เป็นเครื่องมือที่ทรงพลังมาก และสามารถนำไปใช้ได้ในหลายๆ สถานการณ์ เช่น การ validate input, การ parse log file, การค้นหาและแทนที่ข้อความใน editor

Regex อาจจะดูยากในตอนแรก แต่ถ้าคุณเข้าใจหลักการพื้นฐานแล้ว คุณจะพบว่ามันไม่ได้ยากอย่างที่คิด Regex ประกอบไปด้วย character, metacharacter, และ quantifier Character คือตัวอักษรปกติ เช่น a, b, c Metacharacter คือตัวอักษรที่มีความหมายพิเศษ เช่น . (หมายถึงตัวอักษรอะไรก็ได้), * (หมายถึงตัวอักษรที่อยู่ข้างหน้า 0 ครั้งขึ้นไป), + (หมายถึงตัวอักษรที่อยู่ข้างหน้า 1 ครั้งขึ้นไป) และ Quantifier คือตัวกำหนดจำนวน เช่น {n} (หมายถึงตัวอักษรที่อยู่ข้างหน้า n ครั้ง), {n,} (หมายถึงตัวอักษรที่อยู่ข้างหน้า n ครั้งขึ้นไป), {n,m} (หมายถึงตัวอักษรที่อยู่ข้างหน้า n ถึง m ครั้ง)

ตัวอย่างเช่น Regex ^hello.*world$ จะ match กับบรรทัดที่ขึ้นต้นด้วย "hello" ตามด้วยตัวอักษรอะไรก็ได้ 0 ครั้งขึ้นไป และลงท้ายด้วย "world"

ผมแนะนำให้ลองใช้ Regex online tester เพื่อทดสอบ Regex ที่คุณเขียนขึ้นมา จะช่วยให้คุณเข้าใจหลักการทำงานของ Regex ได้ง่ายขึ้นเยอะเลยครับ

5. รู้จัก cron และ systemd timers

cron และ systemd timers คือเครื่องมือที่ใช้ในการ scheduling tasks ใน Linux cron เป็นเครื่องมือที่เก่าแก่และเป็นที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย ส่วน systemd timers เป็นเครื่องมือที่ใหม่กว่า และมี features ที่ทันสมัยกว่า

cron จะใช้ crontab file ในการกำหนด tasks ที่ต้องการ schedule crontab file จะมีรูปแบบเป็น minute hour day_of_month month day_of_week command ตัวอย่างเช่น 0 0 * * * /path/to/your/script จะ run script ที่ path /path/to/your/script ทุกวัน ตอนเที่ยงคืน

systemd timers จะใช้ unit files ในการกำหนด tasks ที่ต้องการ schedule unit files จะมีรูปแบบเป็น .timer และ .service files .timer file จะกำหนดเวลาที่ต้องการ run task และ .service file จะกำหนด command ที่ต้องการ run

ผมแนะนำให้ใช้ systemd timers ถ้าคุณใช้ systemd เป็น init system เพราะมันมี features ที่ดีกว่า cron เช่น สามารถกำหนด dependencies ระหว่าง tasks ได้ และสามารถ monitor status ของ tasks ได้ง่ายกว่า

6. ใช้ tmux หรือ screen เพื่อจัดการ sessions

tmux และ screen คือ terminal multiplexer ที่ช่วยให้คุณจัดการ terminal sessions ได้หลาย sessions ในหน้าต่างเดียว ลองคิดดูว่าคุณกำลังทำงานหลายอย่างพร้อมกัน เช่น edit file, run server, monitor log file ถ้าคุณต้องเปิด terminal หลายหน้าต่าง มันจะรกและสับสนมาก tmux และ screen จะช่วยให้คุณจัดการ sessions เหล่านี้ได้ง่ายขึ้น

tmux และ screen จะสร้าง virtual terminal ที่คุณสามารถ detach และ reattach ได้ ตัวอย่างเช่น ถ้าคุณกำลัง run server ใน tmux session แล้ว connection ของคุณหลุด คุณสามารถ reattach ไปยัง session นั้นได้ และ server ของคุณก็จะยัง run อยู่เหมือนเดิม

tmux มี features ที่ดีกว่า screen เช่น สามารถ split หน้าต่างเป็นหลาย panes ได้ และสามารถ customize key bindings ได้

ผมใช้ tmux ทุกวันเลยครับ มันช่วยให้ผมทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นเยอะเลย ใครที่ยังไม่เคยใช้ แนะนำให้ลองดูนะครับ

7. ติดตั้ง firewall และ monitor ระบบอย่างสม่ำเสมอ

เรื่อง security เป็นเรื่องที่สำคัญมากๆ นะ! การติดตั้ง firewall และ monitor ระบบอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยป้องกันระบบของคุณจากภัยคุกคามต่างๆ

Firewall จะช่วยป้องกันระบบของคุณจากการเข้าถึงที่ไม่ได้รับอนุญาต ตัวอย่างเช่น iptables, ufw, และ firewalld ผมแนะนำให้ใช้ ufw ถ้าคุณต้องการ firewall ที่ใช้งานง่าย และ firewalld ถ้าคุณต้องการ firewall ที่มี features ที่หลากหลายกว่า

การ monitor ระบบอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้คุณตรวจจับความผิดปกติในระบบได้ ตัวอย่างเช่น การใช้ CPU และ memory สูงผิดปกติ, การเข้าถึงไฟล์ที่ไม่ได้รับอนุญาต, และการโจมตีจากภายนอก ผมแนะนำให้ใช้ tools เช่น top, htop, vmstat, และ netstat ในการ monitor ระบบ

นอกจากนี้ คุณยังสามารถใช้ tools เช่น fail2ban ในการ block IP addresses ที่พยายามโจมตีระบบของคุณได้ด้วย

8. Backup ข้อมูลสำคัญอย่างสม่ำเสมอ และทดสอบ restore

การ backup ข้อมูลสำคัญอย่างสม่ำเสมอ เป็นเรื่องที่สำคัญมากๆ ยิ่งกว่า security อีกครับ เพราะถ้าข้อมูลของคุณหายไป ไม่ว่าด้วยเหตุผลอะไรก็ตาม คุณก็จะไม่สามารถกู้คืนมันกลับมาได้ ถ้าคุณไม่มี backup

ผมแนะนำให้ backup ข้อมูลสำคัญอย่างน้อยวันละครั้ง และเก็บ backup ไว้ในสถานที่ที่ปลอดภัย และแยกจาก server หลักของคุณ ตัวอย่างเช่น การใช้ cloud storage หรือ external hard drive

นอกจากนี้ คุณยังต้องทดสอบ restore ข้อมูลจาก backup อย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้แน่ใจว่า backup ของคุณใช้งานได้จริง และคุณสามารถกู้คืนข้อมูลกลับมาได้ในกรณีที่เกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝัน

ผมเคยเจอกับตัวเองมาแล้วครับ Hard drive ของ server เสีย ทำให้ข้อมูลทั้งหมดหายไป โชคดีที่ผมมี backup ทำให้ผมสามารถกู้คืนข้อมูลกลับมาได้ภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง ใครที่ยังไม่ได้ backup ข้อมูลสำคัญ แนะนำให้เริ่มทำเลยนะครับ

FAQ เพิ่ม 4 ข้อ

ทำไมต้องใช้ Linux แทน Windows Server?

หลายคนอาจจะสงสัยว่าทำไมต้องเลือกใช้ Linux Server ในเมื่อ Windows Server ก็มีให้ใช้ จริงๆ แล้วมันขึ้นอยู่กับความต้องการและ use case ของแต่ละคนเลยครับ แต่ถ้าให้พูดถึงข้อดีของ Linux ที่เหนือกว่า Windows Server ในมุมมองของผมที่มีประสบการณ์มา 20 ปี ก็คือเรื่องของความเสถียร ความยืดหยุ่น และที่สำคัญคือค่าใช้จ่ายครับ

Linux เป็น Open Source ทำให้เราสามารถใช้งานได้ฟรี ไม่มีค่า license มากวนใจ แถมยังมี community ขนาดใหญ่ที่คอยช่วยเหลือและพัฒนาอยู่ตลอดเวลา ทำให้เรามั่นใจได้ว่าระบบของเราจะได้รับการดูแลอย่างดี ในขณะที่ Windows Server จะมีค่า license ที่ค่อนข้างสูง และอาจจะต้องเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมสำหรับ software อื่นๆ ที่จำเป็น

นอกจากนี้ Linux ยังมีความยืดหยุ่นสูงกว่า Windows Server เราสามารถปรับแต่งระบบให้เข้ากับความต้องการของเราได้อย่างละเอียด ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของ kernel, services, หรือ software ต่างๆ ในขณะที่ Windows Server จะมีข้อจำกัดมากกว่าในเรื่องของการปรับแต่ง

และที่สำคัญที่สุดคือเรื่องของความเสถียร Linux ขึ้นชื่อเรื่องความเสถียรมากๆ ครับ ผมเคย run Linux Server ต่อเนื่องกันเป็นปีๆ โดยไม่ต้อง restart เลย ในขณะที่ Windows Server อาจจะต้อง restart เป็นระยะๆ เพื่อ update หรือแก้ไขปัญหาต่างๆ

Docker กับ Kubernetes คืออะไร และทำไมต้องใช้?

Docker และ Kubernetes เป็น buzzwords ที่ได้ยินกันบ่อยมากในวงการ IT ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา Docker คือ containerization platform ที่ช่วยให้เรา package application และ dependencies ทั้งหมดของเราลงใน container ทำให้เราสามารถ run application ของเราได้อย่างสม่ำเสมอ ไม่ว่าจะเป็น environment ไหนก็ตาม

ส่วน Kubernetes คือ container orchestration platform ที่ช่วยให้เรา manage และ scale Docker containers ได้อย่างง่ายดาย ลองคิดภาพว่าคุณมี application ที่ run อยู่ใน Docker containers หลายร้อย containers Kubernetes จะช่วยให้คุณ deploy, scale, และ manage containers เหล่านั้นได้อย่างอัตโนมัติ

ทำไมต้องใช้ Docker และ Kubernetes? เพราะมันช่วยให้เราพัฒนา และ deploy application ได้เร็วขึ้น ลดความผิดพลาด และเพิ่มประสิทธิภาพในการใช้ resources ลองคิดดูว่าสมัยก่อนเราต้อง setup server ทีละเครื่องๆ ติดตั้ง dependencies เองทั้งหมด แต่ด้วย Docker และ Kubernetes เราสามารถ automate process เหล่านั้นได้ทั้งหมด

ผมแนะนำให้ลองศึกษา Docker และ Kubernetes ดูนะครับ มันอาจจะดูยากในตอนแรก แต่ถ้าคุณเข้าใจหลักการทำงานแล้ว คุณจะพบว่ามันเป็นเครื่องมือที่ทรงพลังมาก และช่วยให้คุณทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นเยอะเลย

จะเริ่มต้นเรียนรู้ Linux ได้อย่างไร?

การเริ่มต้นเรียนรู้ Linux ไม่ได้ยากอย่างที่คิดครับ ผมแนะนำให้เริ่มจากการติดตั้ง Linux distribution ลงในเครื่องของคุณก่อน อาจจะเป็น Virtual Machine หรือ Dual Boot ก็ได้ Linux distribution ที่ผมแนะนำสำหรับผู้เริ่มต้นคือ Ubuntu เพราะมันใช้งานง่าย และมี community ขนาดใหญ่ที่คอยช่วยเหลือ

หลังจากติดตั้ง Linux แล้ว ให้ลองใช้ command line ดูครับ ลองพิมพ์คำสั่งง่ายๆ เช่น ls, cd, mkdir, rm, cp, mv แล้วลองอ่าน man pages ของคำสั่งเหล่านั้นดู

นอกจากนี้ คุณยังสามารถหา tutorials และ online courses เกี่ยวกับ Linux ได้มากมาย ลองเลือก course ที่เหมาะกับ level ของคุณ และเรียนรู้ไปทีละขั้นตอน

ที่สำคัญที่สุดคือการ practice ครับ ลองทำ project เล็กๆ น้อยๆ เช่น การ setup web server, การเขียน shell script, หรือการ automate tasks ต่างๆ การ practice จะช่วยให้คุณเข้าใจ Linux ได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น และทำให้คุณมั่นใจในการใช้งาน Linux มากขึ้น

จะหางาน System Admin ได้อย่างไร?

การหางาน System Admin ในปัจจุบัน อาจจะมีการแข่งขันสูง แต่ถ้าคุณมี skill และประสบการณ์ที่เหมาะสม คุณก็สามารถหางานที่ใช่ได้ไม่ยากครับ

สิ่งแรกที่คุณต้องมีคือ skill ที่จำเป็นสำหรับ System Admin เช่น ความรู้เกี่ยวกับ Linux, Networking, Security, Cloud Computing, และ Automation ผมแนะนำให้เรียนรู้ skills เหล่านี้จาก online courses, tutorials, และ books

นอกจากนี้ คุณยังต้องมีประสบการณ์ในการทำงานจริง ผมแนะนำให้ลองทำ project ส่วนตัว เช่น การ setup home server, การสร้าง website, หรือการ contribute to open source projects การทำ project เหล่านี้จะช่วยให้คุณมี portfolio ที่น่าสนใจ และแสดงให้เห็นว่าคุณมีความสามารถในการทำงานจริง

เมื่อคุณมี skill และประสบการณ์ที่เหมาะสมแล้ว ให้เริ่มหางานจาก job boards, LinkedIn, และ networking events พยายามปรับ resume และ cover letter ให้เข้ากับตำแหน่งงานที่คุณสมัคร และเตรียมตัวให้พร้อมสำหรับการสัมภาษณ์

ที่สำคัญที่สุดคือความกระตือรือร้น และความมุ่งมั่นในการเรียนรู้ System Admin เป็นงานที่ต้องเรียนรู้อยู่ตลอดเวลา เพราะ technology มีการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ ถ้าคุณมีความกระตือรือร้น และความมุ่งมั่นในการเรียนรู้ คุณก็จะสามารถประสบความสำเร็จในอาชีพนี้ได้อย่างแน่นอน

ตารางสรุปคำสั่ง Linux ที่ใช้บ่อย