Network
สมัยผมทำร้านเน็ต SiamCafe เนี่ย เรื่อง network สำคัญสุดๆ ใครเคยทำร้านเกมส์/เน็ตคาเฟ่จะรู้ดีว่า เน็ตหลุดทีคือซวยเลย ลูกค้าหายหมด ยิ่งยุคนั้น router บ้านๆ เอาไม่อยู่หรอก ต้องหาอะไรที่มัน stable และ manage ง่ายๆ UniFi เลยเข้ามาตอบโจทย์ตรงนี้แหละ
UniFi ไม่ใช่แค่ router นะ มันคือระบบ network management ที่ครอบคลุม ทั้ง WiFi, switch, gateway ทุกอย่างมัน integrate กันหมด ทำให้เรา monitor และ config ทุกอย่างจากที่เดียวได้ โคตรสะดวก
เมื่อก่อนเราอาจจะใช้ router ตัวเดียวจบ แต่ปัจจุบันอุปกรณ์มันเยอะขึ้น มือถือ, tablet, laptop, Smart TV สารพัด ยิ่งถ้าเป็นธุรกิจ network ที่ดีมันต้องรองรับอุปกรณ์เยอะๆ ได้ เสถียร และจัดการง่าย UniFi ตอบโจทย์ตรงนี้หมด
ถ้าคิดว่า UniFi มันแพงกว่า router ทั่วไป ก็จริง แต่ถ้ามองในระยะยาว มันคุ้มกว่าเยอะ ลองคิดดูว่าถ้า network ล่มบ่อยๆ เสียหายมากกว่าค่าอุปกรณ์ UniFi อีกนะ
หัวใจหลักของ UniFi คือ Controller มันเป็น software ที่เราใช้จัดการอุปกรณ์ UniFi ทั้งหมด จะลงบน PC, Server หรือ Cloud ก็ได้ สมัยผมทำร้านเน็ต ลงบน server ที่ร้านเลย สะดวกดี
ก่อนอื่นต้อง download UniFi Controller software มาก่อน จาก เว็บไซต์ Ubiquiti เลือก version ที่เหมาะกับ OS ของเรา (Windows, macOS, Linux)
หลังจาก download เสร็จก็ install ตามปกติ Nextๆๆ ไปเรื่อยๆ พอ install เสร็จแล้ว ให้เปิด UniFi Controller ขึ้นมา มันจะให้เรา setup account และ network settings เบื้องต้น
# ตัวอย่างการติดตั้ง UniFi Controller บน Ubuntu Linux
sudo apt update
sudo apt install mongodb
sudo apt install apt-transport-https
echo 'deb https://www.ui.com/downloads/unifi/debian stable ubiquiti' | sudo tee /etc/apt/sources.list.d/100-ubnt-unifi.list
sudo apt-key adv --keyserver keyserver.ubuntu.com --recv C0A52C50
sudo apt update
sudo apt install unifi
หลังจาก setup UniFi Controller เสร็จแล้ว เราก็ต้อง "adopt" อุปกรณ์ UniFi ของเราเข้าไปใน Controller พูดง่ายๆ คือ ผูกอุปกรณ์เข้ากับ Controller นั่นแหละ
วิธี adopt ก็ง่ายๆ เสียบอุปกรณ์ UniFi เข้ากับ network แล้วเปิด UniFi Controller ขึ้นมา มันจะ scan หาอุปกรณ์ UniFi ที่ยังไม่ได้ adopt ถ้าเจอก็คลิก "Adopt" ได้เลย
บางครั้งอาจจะมีปัญหา adopt ไม่ได้ สาเหตุหลักๆ คือ
ถ้าเจอปัญหา adopt ไม่ได้ ลองเช็คพวกนี้ดูก่อน ถ้ายังไม่ได้อีก ลอง reset อุปกรณ์ UniFi แล้ว adopt ใหม่อีกรอบ
พอ adopt อุปกรณ์ UniFi เสร็จแล้ว ก็ถึงเวลาตั้งค่า network แล้ว ใน UniFi Controller เราสามารถตั้งค่าได้หลายอย่าง เช่น
สมัยผมทำร้านเน็ต จะเน้นเรื่อง WiFi เป็นพิเศษ เพราะลูกค้าส่วนใหญ่ใช้ WiFi ในการเล่นเกมส์ ผมจะตั้งค่า channel width ให้เหมาะสมกับจำนวนอุปกรณ์ และปรับ power level ให้ coverage มันครอบคลุมทั่วร้าน
UniFi มัน config ได้เยอะมาก แต่มีบางอย่างที่ผมว่าสำคัญและควรตั้งค่าให้ดี
ปัญหา WiFi กวนกันเป็นปัญหาโลกแตก โดยเฉพาะในที่ที่มี WiFi เยอะๆ วิธีแก้คือ เลือก channel WiFi ที่คนใช้น้อยที่สุด ใน UniFi Controller จะมี tools ให้ scan หา channel ที่ว่างๆ อยู่ ลองใช้ดู
นอกจากนี้ ควรเลือก channel width ให้เหมาะสมด้วย ถ้าอุปกรณ์เยอะๆ อาจจะต้องลด channel width ลงมา เพื่อให้แต่ละอุปกรณ์มี bandwidth เพียงพอ
# ตัวอย่างการ scan WiFi channels ด้วย iwlist (Linux)
sudo iwlist wlan0 scan | grep ESSID
Band Steering คือ feature ที่จะบังคับให้อุปกรณ์ที่รองรับ 5GHz ให้เชื่อมต่อกับ 5GHz แทนที่จะไปเชื่อมต่อกับ 2.4GHz เพราะ 5GHz มันเร็วกว่าและมีสัญญาณรบกวนน้อยกว่า
ใน UniFi Controller ไปที่ Wireless Network settings แล้ว enable Band Steering ได้เลย
ถ้ามีลูกค้าหรือแขกมาใช้ WiFi ควรแยก network สำหรับ guest ออกจาก network หลักของเรา โดยใช้ Guest Portal ใน UniFi Controller สามารถสร้าง Guest Portal ได้ง่ายๆ กำหนด terms of service, bandwidth limits และระยะเวลาการใช้งานได้
สมัยผมทำร้านเน็ต จะตั้ง Guest Portal ให้ลูกค้า login ด้วย Facebook หรือ Google เพื่อเก็บข้อมูลลูกค้าไปด้วย
| Feature | UniFi | Router ทั่วไป |
|---|---|---|
| Centralized Management | มี | ไม่มี |
| Scalability | สูง | ต่ำ |
| Performance | ดีกว่า | ทั่วไป |
| Security | Advanced | Basic |
| ราคา | สูงกว่า | ต่ำกว่า |
จากตารางจะเห็นว่า UniFi มันเหนือกว่า router ทั่วไปในหลายๆ ด้าน แต่ราคาก็สูงกว่าด้วย เลือกใช้ให้เหมาะสมกับความต้องการของเรา
ดูวิดีโอเพิ่มเติมเกี่ยวกับUbiquiti UniFi ตั้งค่ายังไง:
หวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์กับคนที่กำลังจะเริ่มใช้ UniFi นะครับ ถ้ามีคำถามอะไรเพิ่มเติม ถามมาได้เลย ที่ SiamCafe Blog ยินดีตอบทุกคำถาม
อย่าลืมแวะไปดูบทความอื่นๆ ใน SiamCafe Blog นะครับ มีเรื่อง IT อีกเยอะที่น่าสนใจ
สมัยผมทำร้านเน็ตเมื่อ 20 กว่าปีก่อน VLAN ยังไม่ฮิตเท่าไหร่ แต่เดี๋ยวนี้มันสำคัญมากนะ แยก VLAN สำหรับ Guest, พนักงาน, Server ไปเลย ป้องกันปัญหา Network Congestion และ Security Breach ได้เยอะมาก
ลองคิดดูสิ ถ้าเด็กเล่นเกมส์โหลดบิทหนักๆ มันก็จะไม่กระทบกับเครื่องคิดเงิน หรือกล้องวงจรปิดของเรา
ข้อนี้สำคัญมาก! ไม่งั้นเจอปัญหาเด็กโหลดบิทเต็ม Speed ทำให้คนอื่นเล่นเกมส์ Ping พุ่งกระจาย ต้องจำกัด Bandwidth ต่อ User หรือต่อ Group ให้เหมาะสม ลองปรับดูว่าค่าไหนที่ Work สุดสำหรับร้านเรา
UniFi Controller ทำได้ง่ายมาก เข้าไปที่ User Group แล้วกำหนด Down/Up Limit ได้เลย
อย่าปล่อยปละละเลย ดู Dashboard บ่อยๆ ว่ามี Traffic แปลกๆ หรือเปล่า มีใครใช้ Bandwidth ผิดปกติไหม UniFi Controller มี Statistics ให้ดูเพียบ ใช้ให้เป็นประโยชน์
ผมเคยเจอเคสเด็ก Hack เกมส์แล้วส่ง Packet มั่วๆ มาเต็ม Network กว่าจะรู้ตัวก็วุ่นวายไปหมด
Ubiquiti ออก Firmware ใหม่ๆ มาแก้ Bug และเพิ่ม Feature อยู่เรื่อยๆ อย่าขี้เกียจ Update นะ มันช่วยให้ Network เสถียรขึ้น และปลอดภัยจากช่องโหว่ต่างๆ
แต่ก่อน Update อย่าลืม Backup Configuration ไว้ก่อน เผื่อพลาดพลั้งจะได้ Restore กลับมาได้
ไม่จำเป็นต้องเปิดตลอดเวลาครับ แต่ถ้าต้องการใช้ Feature บางอย่าง เช่น Guest Portal หรือ Captive Portal ก็ต้องเปิดไว้ แต่ถ้าไม่ได้ใช้ ก็ปิดได้ครับ Access Point (AP) ยังทำงานปกติ
ง่ายมากครับ กดปุ่ม Reset ค้างไว้ประมาณ 10 วินาที จนไฟกระพริบ แล้วปล่อย AP จะกลับไปเป็นค่า Default
ลองเช็คดูหลายๆ อย่างครับ
ถ้ายังไม่ได้ ลอง Reset AP แล้ว Setup ใหม่ดู
ถ้าจำเป็นต้องใช้ Wireless Backhaul (ไม่มีสาย LAN) ก็ถือว่าใช้ได้ครับ แต่ถ้าเป็นไปได้ ต่อสาย LAN ดีกว่า เสถียรกว่าเยอะ
UniFi Security Gateway (USG) หรือ UniFi Dream Machine (UDM) รองรับ Load Balance ครับ สามารถใช้ Internet ได้หลายเส้นพร้อมกัน
ถ้าสนใจเรื่อง Forex ลองดู iCafeForex นะ
UniFi เป็น Solution ที่ดีและคุ้มค่าสำหรับร้านเน็ตครับ ใช้งานง่าย Config ได้หลากหลาย แต่ต้องศึกษาและทำความเข้าใจมันให้ดี ถึงจะดึงประสิทธิภาพออกมาได้เต็มที่
สมัยผมเริ่มทำร้านเน็ตเมื่อ 20 กว่าปีก่อน ไม่มีอะไรแบบนี้เลย ต้อง Config Router เองทุกอย่าง เหนื่อยกว่าเยอะ สมัยนี้สบายขึ้นเยอะครับ
ถ้าอยากอ่านเรื่องราวเกี่ยวกับ Internet Cafe ยุคแรกๆ ลองเข้าไปดูที่ SiamCafe Blog นะครับ