Python Automation สำหรับงาน IT คู่มือฉบับสมบูรณ์ 2026

Python เป็นภาษาโปรแกรมที่ IT Admin และ SysAdmin ควรเรียนรู้มากที่สุดในปี 2026 ด้วยไวยากรณ์ที่อ่านง่าย Library ที่ครบครัน และความสามารถในการทำงานอัตโนมัติทุกรูปแบบ Python ช่วยเปลี่ยนงาน IT ที่ซ้ำซากจากชั่วโมงเหลือวินาที ในคู่มือนี้เราจะแสดงตัวอย่างจริงที่ใช้ได้ทันทีในการจัดการ Server, Network และระบบ IT

ทำไม IT Admin ต้องเขียน Python

Python เป็นภาษาที่เหมาะกับงาน IT Automation มากที่สุดเพราะ:

• อ่านง่ายเขียนง่าย: ไวยากรณ์คล้ายภาษาอังกฤษ ไม่ต้องมีพื้นฐาน Programming มากก็เริ่มได้
• Library ครบ: มี Library สำหรับทุกงาน IT ตั้งแต่ SSH, SNMP, REST API, Email, Database ไปจนถึง Cloud Management
• Cross-platform: รันได้ทั้ง Linux, Windows และ macOS ใช้ Script เดียวกันได้ทุกแพลตฟอร์ม
• ชุมชนใหญ่: มีตัวอย่างโค้ดและวิธีแก้ปัญหาให้หาได้ง่าย
• เป็นที่ต้องการของตลาด: Python เป็นทักษะที่ IT Job Description เกือบทุกตำแหน่งระบุไว้

ติดตั้ง Python สำหรับงาน IT

# Ubuntu/Debian (มี Python 3 อยู่แล้ว)
sudo apt install python3 python3-pip python3-venv

# สร้าง Virtual Environment
python3 -m venv ~/it-scripts
source ~/it-scripts/bin/activate

# ติดตั้ง Library ที่จำเป็น
pip install paramiko     # SSH Automation
pip install netmiko      # Network Device Automation
pip install requests     # HTTP/API
pip install psutil       # System Monitoring
pip install schedule     # Task Scheduling
pip install python-dotenv # Environment Variables
pip install jinja2       # Template Engine

จัดการไฟล์อัตโนมัติ

ลบ Log เก่าอัตโนมัติ

import os
import time
from pathlib import Path

def cleanup_old_logs(log_dir, days=30):
    """ลบไฟล์ Log ที่เก่ากว่า N วัน"""
    cutoff = time.time() - (days * 86400)
    deleted = 0
    freed = 0

    for log_file in Path(log_dir).rglob("*.log*"):
        if log_file.stat().st_mtime < cutoff:
            size = log_file.stat().st_size
            log_file.unlink()
            deleted += 1
            freed += size

    print(f"Deleted {deleted} files, freed {freed/1024/1024:.1f} MB")

cleanup_old_logs("/var/log", days=30)

Backup Config Files

import shutil
from datetime import datetime

def backup_configs(config_paths, backup_dir="/backup/configs"):
    """Backup Configuration Files พร้อม Timestamp"""
    timestamp = datetime.now().strftime("%Y%m%d_%H%M%S")
    dest = f"{backup_dir}/{timestamp}"
    os.makedirs(dest, exist_ok=True)

    for path in config_paths:
        if os.path.exists(path):
            shutil.copy2(path, dest)
            print(f"Backed up: {path}")

configs = [
    "/etc/nginx/nginx.conf",
    "/etc/ssh/sshd_config",
    "/etc/fail2ban/jail.local",
]
backup_configs(configs)

SSH Automation ด้วย Paramiko

import paramiko

def run_remote_command(host, user, key_path, command):
    """รันคำสั่งบน Remote Server ผ่าน SSH"""
    client = paramiko.SSHClient()
    client.set_missing_host_key_policy(paramiko.AutoAddPolicy())

    try:
        client.connect(host, username=user,
                      key_filename=key_path, port=22)
        stdin, stdout, stderr = client.exec_command(command)
        output = stdout.read().decode()
        errors = stderr.read().decode()

        if errors:
            print(f"[{host}] Error: {errors}")
        return output
    finally:
        client.close()

# ใช้งาน: ตรวจสอบ Disk ทุก Server
servers = ["192.168.1.10", "192.168.1.11", "192.168.1.12"]
for server in servers:
    result = run_remote_command(
        server, "admin", "/home/admin/.ssh/id_ed25519",
        "df -h / | tail -1"
    )
    print(f"{server}: {result.strip()}")

Network Automation ด้วย Netmiko

from netmiko import ConnectHandler

def backup_switch_config(device_info):
    """Backup Config จาก Network Switch"""
    connection = ConnectHandler(**device_info)
    config = connection.send_command("show running-config")
    connection.disconnect()
    return config

# Cisco Switch
cisco_sw = {
    "device_type": "cisco_ios",
    "host": "192.168.1.1",
    "username": "admin",
    "password": "secret",
}

config = backup_switch_config(cisco_sw)
with open(f"switch_backup_{cisco_sw['host']}.txt", "w") as f:
    f.write(config)
print("Switch config backed up!")

Netmiko รองรับอุปกรณ์หลากหลาย ทั้ง Cisco, MikroTik, Juniper, HP และ Ubiquiti ศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับ การเลือก Managed Switch ที่เหมาะสม

Monitoring Script

import psutil
import requests
import socket

def check_system_health():
    """ตรวจสอบสุขภาพ Server"""
    cpu = psutil.cpu_percent(interval=1)
    ram = psutil.virtual_memory().percent
    disk = psutil.disk_usage('/').percent

    alerts = []
    if cpu > 80:
        alerts.append(f"CPU สูง: {cpu}%")
    if ram > 85:
        alerts.append(f"RAM สูง: {ram}%")
    if disk > 90:
        alerts.append(f"Disk เกือบเต็ม: {disk}%")

    return {
        "hostname": socket.gethostname(),
        "cpu": cpu, "ram": ram, "disk": disk,
        "alerts": alerts
    }

def send_line_notify(token, message):
    """ส่ง Alert ผ่าน LINE Notify"""
    requests.post(
        "https://notify-api.line.me/api/notify",
        headers={"Authorization": f"Bearer {token}"},
        data={"message": message}
    )

# ใช้งาน
health = check_system_health()
if health["alerts"]:
    msg = f"\n[{health['hostname']}]\n" + "\n".join(health["alerts"])
    send_line_notify("YOUR_LINE_TOKEN", msg)

Backup Automation

import subprocess
from datetime import datetime

def backup_mysql(db_name, user, password, backup_dir):
    """Backup MySQL Database"""
    timestamp = datetime.now().strftime("%Y%m%d_%H%M%S")
    filename = f"{backup_dir}/{db_name}_{timestamp}.sql.gz"

    cmd = f"mysqldump -u {user} -p{password} {db_name} | gzip > {filename}"
    result = subprocess.run(cmd, shell=True, capture_output=True)

    if result.returncode == 0:
        size = os.path.getsize(filename)
        print(f"Backup OK: {filename} ({size/1024/1024:.1f} MB)")
        return filename
    else:
        print(f"Backup FAILED: {result.stderr.decode()}")
        return None

# Backup ทุก Database
databases = ["wordpress", "nextcloud", "gitea"]
for db in databases:
    backup_mysql(db, "backup_user", "secret", "/backup/mysql")

เรียก API อัตโนมัติ

import requests

def check_ssl_expiry(domain):
    """ตรวจสอบวันหมดอายุ SSL Certificate"""
    import ssl, socket
    from datetime import datetime

    context = ssl.create_default_context()
    with socket.create_connection((domain, 443)) as sock:
        with context.wrap_socket(sock, server_hostname=domain) as ssock:
            cert = ssock.getpeercert()
            expiry = datetime.strptime(
                cert['notAfter'], '%b %d %H:%M:%S %Y %Z'
            )
            days_left = (expiry - datetime.now()).days
            return days_left

# ตรวจสอบ SSL ทุกเว็บ
websites = [
    "icafeforex.com",
    "siamlancard.com",
    "siam2r.com",
    "siamcafe.net"
]
for site in websites:
    days = check_ssl_expiry(site)
    status = "OK" if days > 30 else "WARNING"
    print(f"{site}: SSL expires in {days} days [{status}]")

ตั้งเวลารัน Script

ใช้ Crontab (Linux)

# แก้ไข Crontab
crontab -e

# รัน Backup ทุกวัน ตี 2
0 2 * * * /home/admin/it-scripts/bin/python /home/admin/scripts/backup.py

# รัน Health Check ทุก 5 นาที
*/5 * * * * /home/admin/it-scripts/bin/python /home/admin/scripts/health_check.py

# ลบ Log เก่าทุกวันอาทิตย์
0 3 * * 0 /home/admin/it-scripts/bin/python /home/admin/scripts/cleanup_logs.py

Best Practices

• ใช้ Virtual Environment: แยก Dependencies ของแต่ละ Project ไม่ปนกัน
• เก็บ Secret ใน Environment Variable: อย่า Hardcode Password ใน Script ใช้ python-dotenv หรือ Secret Manager
• เขียน Log: ใช้ logging module แทน print เพื่อให้ตรวจสอบปัญหาได้ง่าย
• จัดการ Error: ใช้ try/except จับ Error ทุกจุด ส่ง Alert เมื่อ Script ล้มเหลว
• เก็บโค้ดใน Git: Version Control ช่วยติดตามการเปลี่ยนแปลงและ Rollback ได้
• เขียน Documentation: Comment โค้ดและเขียน README เพื่อให้ทีมเข้าใจ
• ทดสอบก่อน Production: ทดสอบ Script ใน Test Environment ก่อนเสมอ

สำหรับผู้ที่สนใจใช้ Python สร้าง Trading Bot หรือ EA สำหรับ Forex สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ iCafeForex สอนเทรด Forex

คำถามที่พบบ่อย

สรุป

Python Automation เป็นทักษะที่จะเปลี่ยนชีวิตการทำงาน IT ของคุณ งานที่เคยใช้เวลาหลายชั่วโมงจะเหลือเพียงไม่กี่วินาที เริ่มต้นจากงานง่ายที่ทำซ้ำทุกวัน แล้วค่อยขยายไปยังงานที่ซับซ้อนขึ้น ไม่นานคุณจะมี Script Collection ที่ช่วยให้ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพกว่าเดิมหลายเท่า