Network
Network Troubleshooting Commands
Network Troubleshooting Commands คืออะไร / ทำไมถึงสำคัญ
น้องๆ เคยเจอไหม? เล่นเกมอยู่ดีๆ เน็ตหลุด, เข้าเว็บไม่ได้, ปริ้นเตอร์ที่ร้านแฮงค์... ปวดหัวเลยใช่ไหมล่ะ สมัยพี่ทำร้านเน็ต SiamCafe (ตั้งแต่ปี 2540 กว่าๆ โน่น) เจอปัญหาพวกนี้ทุกวัน! Network Troubleshooting Commands นี่แหละคือ "ยาแก้ปวด" ของเรา มันคือชุดคำสั่งที่เราใช้ "สืบสวน" หาต้นตอของปัญหาเน็ตเวิร์คไง
สำคัญยังไงน่ะเหรอ? ลองคิดดูว่าถ้าไม่มีเครื่องมืออะไรเลย จะแก้ปัญหาเน็ตเวิร์คยังไง? มั่วๆ เดาๆ ไปเรื่อยๆ เหรอ? เสียเวลาเปล่าๆ แถมอาจจะยิ่งทำให้แย่กว่าเดิมอีกนะ Network Troubleshooting Commands ช่วยให้เราวินิจฉัยปัญหาได้ตรงจุด ลดเวลาในการแก้ไข และทำให้ Network เราเสถียรขึ้นเยอะมากๆ เลยล่ะ
พื้นฐานที่ต้องรู้
IP Address คืออะไร
IP Address ก็เหมือน "เบอร์โทรศัพท์" ของคอมพิวเตอร์แต่ละเครื่องใน Network เดียวกัน เวลาเครื่องหนึ่งต้องการคุยกับอีกเครื่องหนึ่ง ก็ต้องรู้ IP Address ของเครื่องนั้นก่อน สมัยพี่ทำร้านเน็ต, IP Address สำคัญมาก เพราะเราต้องจัดการ IP ให้เครื่องลูกข่ายทุกเครื่องให้ดี ไม่งั้นเน็ตจะชนกันมั่วไปหมด
Subnet Mask คืออะไร
Subnet Mask จะบอกว่า IP Address ส่วนไหนคือ Network Address (เหมือนชื่อหมู่บ้าน) และส่วนไหนคือ Host Address (เหมือนบ้านเลขที่) เข้าใจง่ายๆ คือมันจะบอกว่าคอมพิวเตอร์เครื่องไหนอยู่ใน Network เดียวกันบ้าง ถ้า Subnet Mask ไม่ถูกต้อง คอมพิวเตอร์อาจจะคุยกันไม่ได้เลย
Gateway คืออะไร
Gateway ก็เหมือน "ประตู" ที่เชื่อม Network ของเรากับ Network อื่นๆ (เช่น Internet) ถ้าเราต้องการออกไปข้างนอก เราต้องผ่าน Gateway ก่อนเสมอ ที่ร้านเน็ตของพี่, Gateway คือ Router ที่เชื่อมต่อกับ ISP (Internet Service Provider) นั่นเอง
วิธีใช้งาน / เริ่มต้นยังไง
เริ่มต้นง่ายๆ เลย น้องๆ ลองเปิด Command Prompt (Windows) หรือ Terminal (macOS/Linux) ขึ้นมา แล้วพิมพ์คำสั่งต่างๆ ที่พี่จะแนะนำต่อไปนี้ดูเลย แต่ละคำสั่งจะมี option เยอะแยะมากมาย แต่พี่จะสอนเฉพาะที่ใช้บ่อยๆ และสำคัญๆ ก่อนนะ
ขั้นตอนปฏิบัติจริง
Ping: ทดสอบการเชื่อมต่อ
คำสั่ง ping ใช้สำหรับทดสอบว่าเราสามารถ "ติดต่อ" กับเครื่องอื่นใน Network ได้หรือไม่ มันจะส่ง packet ข้อมูลเล็กๆ ไปยังเครื่องปลายทาง แล้วรอรับ packet ตอบกลับ ถ้าได้รับ packet ตอบกลับ แสดงว่าการเชื่อมต่อปกติ แต่ถ้าไม่ได้รับ แสดงว่ามีปัญหาเกิดขึ้น
ping 8.8.8.8 # ทดสอบการเชื่อมต่อกับ Google DNS Server
ping google.com # ทดสอบการเชื่อมต่อกับเว็บไซต์ Google
ถ้า ping IP Address ได้ แต่ ping ชื่อเว็บไม่ได้ แสดงว่าปัญหาอาจจะอยู่ที่ DNS Server ลองเปลี่ยน DNS Server ดูนะ
ipconfig (Windows) / ifconfig (Linux/macOS): ตรวจสอบ IP Address
คำสั่งนี้ใช้สำหรับตรวจสอบ IP Address, Subnet Mask, และ Gateway ของเครื่องเราเอง สมัยพี่ทำร้านเน็ต, พี่ใช้ ipconfig บ่อยมาก เวลาเครื่องลูกข่ายมีปัญหา IP Address พี่ก็จะเข้าไปดูที่เครื่องนั้นๆ ก่อนเลย
ipconfig /all # แสดงข้อมูล IP Address ทั้งหมด (Windows)
ifconfig # แสดงข้อมูล IP Address (Linux/macOS)
ถ้า IP Address ขึ้นต้นด้วย 169.254.x.x แสดงว่าเครื่องเราไม่ได้รับ IP Address จาก DHCP Server ลอง ipconfig /release และ ipconfig /renew (Windows) หรือ dhclient (Linux) ดูนะ
tracert (Windows) / traceroute (Linux/macOS): ติดตามเส้นทาง
คำสั่งนี้ใช้สำหรับติดตามเส้นทางที่ packet ข้อมูลเดินทางจากเครื่องเราไปยังเครื่องปลายทาง มันจะแสดง router ทุกตัวที่ packet ผ่าน ทำให้เราเห็นว่า packet ติดอยู่ที่ router ตัวไหน
tracert google.com # ติดตามเส้นทางไปยัง Google (Windows)
traceroute google.com # ติดตามเส้นทางไปยัง Google (Linux/macOS)
ถ้า tracert หรือ traceroute ค้างอยู่ที่ router ตัวใดตัวหนึ่ง แสดงว่า router ตัวนั้นอาจจะมีปัญหา
เปรียบเทียบกับทางเลือกอื่น
นอกจาก Network Troubleshooting Commands แล้ว ก็ยังมีเครื่องมืออื่นๆ ที่ใช้สำหรับแก้ปัญหา Network ได้เหมือนกัน เช่น Network Monitoring Tools, Packet Sniffers, แต่เครื่องมือพวกนี้มักจะมีราคาแพง และซับซ้อนกว่า Network Troubleshooting Commands มาก Network Troubleshooting Commands เป็นเครื่องมือพื้นฐานที่ทุกคนควรจะใช้เป็น เพราะมันฟรี และใช้งานง่าย
| เครื่องมือ | ข้อดี | ข้อเสีย | เหมาะสำหรับ |
|---|---|---|---|
| Network Troubleshooting Commands (ping, ipconfig, tracert) | ฟรี, ใช้งานง่าย, ติดตั้งมาพร้อมกับ OS | ข้อมูลจำกัด, ต้องมีความรู้พื้นฐาน | แก้ปัญหาเบื้องต้น, ตรวจสอบการเชื่อมต่อ |
| Network Monitoring Tools (เช่น PRTG, Zabbix) | ตรวจสอบ Network ได้ละเอียด, มี Alert แจ้งเตือน | ราคาแพง, ซับซ้อนในการติดตั้งและใช้งาน | ตรวจสอบ Network ขนาดใหญ่, ต้องการข้อมูลเชิงลึก |
| Packet Sniffers (เช่น Wireshark) | วิเคราะห์ packet ข้อมูลได้ละเอียด, หาปัญหาที่ซับซ้อนได้ | ต้องมีความรู้เกี่ยวกับ Network Protocol, อาจจะผิดกฎหมายถ้าใช้ไม่ถูกต้อง | วิเคราะห์ปัญหาที่ซับซ้อน, ต้องการข้อมูล packet จริง |
น้องๆ ลองเข้าไปดูบทความอื่นๆ ที่ SiamCafe Blog ได้นะ พี่เขียนเรื่อง Network ไว้เยอะแยะเลย
จำไว้ว่า Network Troubleshooting Commands เป็นแค่เครื่องมือช่วยเท่านั้น สิ่งที่สำคัญที่สุดคือความเข้าใจในหลักการทำงานของ Network และประสบการณ์ในการแก้ปัญหา พี่แนะนำให้น้องๆ ฝึกใช้คำสั่งเหล่านี้บ่อยๆ แล้วน้องๆ จะเก่งขึ้นเอง เชื่อพี่สิ! อย่าลืมแวะไปอ่านบทความอื่นๆ ที่ SiamCafe Blog ด้วยนะ มีอะไรดีๆ อีกเยอะเลย
Best Practices / เคล็ดลับจากประสบการณ์
สมัยผมทำร้านเน็ตฯ SiamCafe เนี่ย บอกเลยว่าเจอปัญหา network ทุกรูปแบบ ตั้งแต่สายแลนขาด หนูแทะ ไปจนถึง router แฮงค์เพราะ load เยอะจัดๆ สิ่งที่ผมเรียนรู้คือ "ป้องกันไว้ดีกว่าแก้" ครับ
เหมือนเวลาเราขับรถอ่ะ เช็คเครื่องยนต์ก่อนออกเดินทางสำคัญกว่าไปเสียกลางทางเยอะ เน็ตเวิร์คก็เหมือนกัน หมั่นตรวจเช็ค ดู log file บ้าง จะช่วยลดปัญหาได้เยอะเลย
3-4 เทคนิคที่ใช้ได้จริง
1. Monitoring Network Traffic: สมัยก่อนไม่มีเครื่องมือหรูๆ แบบสมัยนี้หรอกครับ อาศัยดู traffic ผ่าน command line เอา แต่เดี๋ยวนี้มีเครื่องมือ monitoring ฟรีๆ ให้ใช้เยอะแยะ เลือกใช้ตามความเหมาะสมเลย พวก PRTG, Zabbix นี่ใช้ได้เลย
# ตัวอย่างใช้ tcpdump ดู traffic (linux)
tcpdump -i eth0 -n -nn host 8.8.8.8
2. Update Firmware Router สม่ำเสมอ: Router เนี่ยเหมือนคอมพิวเตอร์เครื่องนึงแหละ มี bug มีช่องโหว่ได้ตลอด ผู้ผลิตเค้าออก firmware มาแก้ปัญหาเรื่อยๆ ก็ update ซะ อย่าปล่อยทิ้งไว้
3. Document Network Diagram: อันนี้สำคัญมาก! วาด diagram เน็ตเวิร์คของตัวเองไว้ จะได้รู้ว่าอุปกรณ์อะไรต่ออยู่ตรงไหน เวลาเจอปัญหาจะได้ไล่ตามได้ง่ายขึ้น ผมแนะนำให้ใช้โปรแกรมพวก draw.io วาดง่ายดี
4. สำรอง Configuration Router: ทำ backup config router ไว้บ้าง เกิด router พัง หรือ config error ขึ้นมา จะได้ restore กลับมาได้ง่ายๆ ไม่ต้องมานั่ง config ใหม่ทั้งหมด
FAQ คำถามที่พบบ่อย
ทำไม ping ไป google.com ได้ แต่เข้าเว็บไม่ได้?
อันนี้ส่วนใหญ่เป็นปัญหา DNS ครับ ลองเช็คดูว่าเครื่องเราได้ DNS server ถูกต้องหรือเปล่า ลองเปลี่ยนไปใช้ DNS ของ Google (8.8.8.8, 8.8.4.4) ดูครับ
ทำไม Internet ช้าลงกว่าเดิม?
หลายสาเหตุครับ อาจจะเป็นที่เน็ตบ้านเราเอง มีคนใช้เยอะ หรืออาจจะเป็นที่ server ปลายทาง load เยอะ ลองเช็คดูว่ามี process อะไรในเครื่องเราที่ใช้ bandwidth เยอะๆ หรือเปล่า
Router แฮงค์บ่อย แก้ยังไง?
Router แฮงค์อาจจะเกิดจากหลายสาเหตุ ลอง update firmware ดูก่อน ถ้ายังไม่หาย อาจจะต้องพิจารณาเปลี่ยน router ครับ Router ที่ spec ต่ำๆ อาจจะไม่ไหวถ้ามีคนใช้เยอะ
ทำไมบางเว็บเข้าได้ บางเว็บเข้าไม่ได้?
อันนี้อาจจะเป็นปัญหา firewall หรือ proxy ครับ ลองเช็คดูว่ามี firewall rule อะไรที่ block เว็บนั้นอยู่หรือเปล่า หรืออาจจะเป็นที่ proxy server มีปัญหา
ลองไปอ่าน SiamCafe Blog ดูนะ มีบทความเกี่ยวกับ network เยอะเลย
iCafeForexสรุป
การแก้ไขปัญหา network มันเหมือนการสืบสวนครับ ต้องค่อยๆ ไล่ตาม clue ไปเรื่อยๆ อย่าใจร้อน ลองใช้ commands ที่ผมแนะนำไปในบทความก่อนหน้า (Network Troubleshooting Commands) แล้วก็ลองใช้เทคนิคที่ผมแชร์ในบทความนี้ดู รับรองว่าช่วยให้แก้ปัญหาได้ง่ายขึ้นเยอะ
จำไว้ว่า "ประสบการณ์คือครู" ยิ่งเจอปัญหาเยอะ ยิ่งเก่งครับ สู้ๆ!
