Linux

Linux Troubleshooting Commands 2026

📅 2026-02-09 | โดย อ.บอม กิตติทัศน์ เจริญพนาสิทธิ์ — SiamCafe.net Since 1997

Linux Troubleshooting Commands 2026 คืออะไร / ทำไมถึงสำคัญ

น้องๆ หลายคนอาจจะสงสัยว่า "Linux Troubleshooting Commands 2026" มันคืออะไรกันแน่? จริงๆ แล้วมันก็คือชุดคำสั่งที่เราใช้ในการแก้ปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นบนระบบ Linux นั่นแหละครับ แต่ที่ต้องมีปี 2026 ห้อยท้าย ก็เพราะว่าเทคโนโลยีมันเปลี่ยนไปเรื่อยๆ คำสั่งบางอย่างที่เคยใช้ได้ดีในอดีต อาจจะไม่ได้ผลในปัจจุบัน หรืออาจจะมีคำสั่งใหม่ๆ ที่มีประสิทธิภาพมากกว่าออกมาแทน

สมัยผมทำร้านเน็ต SiamCafe เมื่อ 20 กว่าปีก่อน (โห...แก่จัง) ปัญหาที่เจอบ่อยๆ ก็คือเครื่องลูกข่ายบูตไม่ขึ้นบ้าง, เน็ตหลุดบ้าง, เกมค้างบ้าง ตอนนั้นเครื่องไม้เครื่องมือเรายังไม่ทันสมัยเท่าตอนนี้หรอกครับ อาศัย Google บ้าง ถามเพื่อนบ้าง ลองผิดลองถูกไปเรื่อย แต่พอมาถึงยุคนี้ เรามีเครื่องมือที่ทรงพลังกว่าเดิมเยอะเลยครับ

ทำไมมันถึงสำคัญ? ลองนึกภาพตามนะครับ ถ้าระบบ Linux ที่เราดูแลอยู่เกิดมีปัญหาขึ้นมา แล้วเราไม่รู้ว่าจะต้องเริ่มแก้จากตรงไหน จะต้องใช้คำสั่งอะไรบ้าง...งานเข้าเลยใช่ไหมล่ะครับ? การที่เรามีความรู้ความเข้าใจในเรื่อง Linux Troubleshooting Commands ก็เหมือนกับการมีแผนที่นำทางอยู่ในมือ ทำให้เราสามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ ลดเวลา Downtime และทำให้ระบบกลับมาทำงานได้ตามปกติโดยเร็ว

พื้นฐานที่ต้องรู้

เข้าใจระบบ Linux

ก่อนที่เราจะไปลงลึกในเรื่องของคำสั่งต่างๆ เราต้องมีความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับระบบ Linux ก่อนนะครับ Linux มันไม่ใช่แค่ OS ที่เอาไว้รัน Server แต่มันคือ Ecosystem ขนาดใหญ่ที่มี Kernel เป็นหัวใจหลัก แล้วก็มี Distribution ต่างๆ มากมาย (Ubuntu, Fedora, Debian, etc.) ที่สร้างขึ้นมาบน Kernel นั้น

แต่ละ Distribution ก็จะมี Package Manager ที่แตกต่างกัน (apt, yum, dnf, pacman) ซึ่งเราต้องรู้จักวิธีการใช้งาน Package Manager เหล่านี้ เพื่อที่จะ Install, Update, และ Remove Software บนระบบของเราได้

Command Line Interface (CLI)

หัวใจหลักของการ Troubleshooting บน Linux ก็คือ Command Line Interface หรือ CLI ครับ น้องๆ ต้องคุ้นเคยกับการใช้งาน Terminal และ Command Prompt เพราะคำสั่งส่วนใหญ่ที่เราใช้ในการแก้ปัญหา จะถูกรันผ่าน CLI

ถ้าใครยังไม่คล่อง แนะนำให้ลองฝึกใช้คำสั่งพื้นฐานต่างๆ เช่น ls (list files), cd (change directory), mkdir (make directory), rm (remove files), cp (copy files), mv (move files) ให้คล่องก่อนนะครับ

ls -l # แสดงรายละเอียดไฟล์
cd /var/log # เปลี่ยนไปยัง directory /var/log
mkdir backup # สร้าง directory ชื่อ backup
rm -rf temp # ลบ directory ชื่อ temp พร้อมไฟล์ข้างใน (ระวัง!)

วิธีใช้งาน / เริ่มต้นยังไง

การเริ่มต้นใช้งาน Linux Troubleshooting Commands ไม่ได้ยากอย่างที่คิดครับ สิ่งแรกที่ต้องทำคือ "ตั้งสติ" ครับ! อย่าเพิ่ง panic เมื่อเจอปัญหา ค่อยๆ คิด ค่อยๆ วิเคราะห์ แล้วค่อยๆ ลองใช้คำสั่งต่างๆ เพื่อหาสาเหตุของปัญหา

ผมเคยเจอเคสที่ลูกค้าโทรมาโวยวายว่า "เน็ตใช้ไม่ได้เลย! ทำอะไรก็ไม่ได้!" พอผมถามรายละเอียดเพิ่มเติม ปรากฏว่าสาย LAN หลุดเฉยๆ...บางทีปัญหาที่เราคิดว่ามันใหญ่โต อาจจะเกิดจากเรื่องเล็กๆ น้อยๆ ก็ได้

ขั้นตอนปฏิบัติจริง

ตรวจสอบ Log Files

Log Files คือขุมทรัพย์แห่งข้อมูลครับ เวลามีปัญหาเกิดขึ้นบนระบบ Linux ส่วนใหญ่จะมี Log บันทึกเอาไว้เสมอ Log Files จะเก็บข้อมูลเกี่ยวกับการทำงานของระบบ, Error Messages, Warning Messages, และอื่นๆ อีกมากมาย

Log Files ส่วนใหญ่มักจะอยู่ใน Directory /var/log เราสามารถใช้คำสั่ง cat, less, tail, หรือ grep เพื่อดู Log Files ได้

tail -f /var/log/syslog # แสดง log แบบ Real-time
grep "error" /var/log/apache2/error.log # ค้นหาคำว่า "error" ใน Apache error log

ใช้คำสั่งตรวจสอบระบบ

Linux มีคำสั่งมากมายที่เราสามารถใช้ในการตรวจสอบสถานะของระบบได้ เช่น

• top: แสดง Process ที่กำลังทำงานอยู่ และ CPU/Memory Usage
• ps: แสดง Process ที่กำลังทำงานอยู่
• netstat หรือ ss: แสดง Network Connections
• df: แสดง Disk Space Usage
• free: แสดง Memory Usage

ลองใช้คำสั่งเหล่านี้ดูนะครับ แล้วสังเกตผลลัพธ์ที่ได้ ถ้ามีอะไรผิดปกติ เราก็จะสามารถ pinpoint ปัญหาได้ง่ายขึ้น

Network Troubleshooting

ปัญหา Network เป็นอะไรที่เจอบ่อยมาก สมัยทำร้านเน็ตนี่เจอบ่อยสุดๆ ตั้งแต่สาย LAN หลุด, IP Address ชนกัน, DNS Server มีปัญหา, ไปจนถึง Router เสีย

คำสั่งที่เราใช้บ่อยๆ ในการ Network Troubleshooting ก็คือ ping (ตรวจสอบว่า Host ยังมีชีวิตอยู่ไหม), traceroute (ตรวจสอบเส้นทางที่ Packet เดินทางไป), ifconfig หรือ ip (ตรวจสอบ Network Interface), netstat หรือ ss (ตรวจสอบ Network Connections), และ nslookup หรือ dig (ตรวจสอบ DNS)

ping google.com # ตรวจสอบว่า google.com ยังมีชีวิตอยู่ไหม
traceroute google.com # ตรวจสอบเส้นทางที่ packet เดินทางไป google.com
ip addr # แสดง IP Address ของ Network Interface
ss -tulnp # แสดง Listening Ports ทั้งหมด

อย่าลืมเช็ค SiamCafe Blog นะครับ มีบทความดีๆ อีกเยอะเลย

เปรียบเทียบกับทางเลือกอื่น

แน่นอนว่า Linux Troubleshooting ไม่ได้มีแค่ Command Line อย่างเดียว ยังมีทางเลือกอื่นๆ อีกมากมาย เช่น Graphical User Interface (GUI) Tools, Monitoring Tools, และ Cloud-based Solutions

GUI Tools เหมาะสำหรับคนที่ยังไม่คุ้นเคยกับ Command Line แต่ข้อเสียคือมันอาจจะไม่ยืดหยุ่นเท่า Command Line และอาจจะไม่ได้มี Feature ครบเท่า

Monitoring Tools เช่น Nagios, Zabbix, และ Prometheus จะช่วยให้เราสามารถ Monitoring ระบบของเราได้อย่าง Real-time และ Alert เราเมื่อมีปัญหาเกิดขึ้น แต่การ Setup และ Configuration อาจจะยุ่งยากซักหน่อย

Cloud-based Solutions เช่น Datadog, New Relic, และ Dynatrace จะช่วยให้เราสามารถ Monitoring ระบบของเราได้จาก Cloud และมี Feature ที่หลากหลาย แต่ก็ต้องแลกมาด้วยค่าใช้จ่ายที่สูงกว่า

Feature	Command Line	GUI Tools	Monitoring Tools	Cloud-based Solutions
Flexibility	สูง	ปานกลาง	ปานกลาง	สูง
Cost	ฟรี	ฟรี/เสียเงิน	ฟรี/เสียเงิน	เสียเงิน
Complexity	สูง	ปานกลาง	สูง	สูง
Real-time Monitoring	ไม่	ไม่	ใช่	ใช่

สุดท้ายแล้ว ทางเลือกที่ดีที่สุดก็ขึ้นอยู่กับความต้องการและงบประมาณของแต่ละคนครับ ลองพิจารณาดูว่าอะไรที่เหมาะกับเราที่สุด

สำหรับใครที่สนใจเรื่อง IT อย่าลืมแวะไปอ่านบทความอื่นๆ ใน SiamCafe Blog นะครับ มีเรื่องราวและประสบการณ์มากมายที่ผมอยากจะแบ่งปัน

Best Practices / เคล็ดลับจากประสบการณ์

เอาล่ะน้องๆ มาถึงตรงนี้ แสดงว่าน้องๆ เริ่มคุ้นเคยกับคำสั่ง troubleshooting พื้นฐานใน Linux กันแล้วเนอะ แต่การใช้คำสั่งเป็นอย่างเดียวมันยังไม่พอหรอกน้อง ต้องมี "กึ๋น" มี "ลูกเล่น" เพิ่มเติมด้วย ถึงจะแก้ปัญหาได้ไวและตรงจุด

สมัยผมทำร้านเน็ต SiamCafe เนี่ย เจอปัญหาทุกรูปแบบจริงๆ ตั้งแต่สายแลนหลุด, เครื่องลูกแฮงค์, ไปจนถึง server โดนแฮ็ก! ประสบการณ์สอนให้ผมรู้ว่า การแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ และมี "ของ" ติดตัวไว้บ้าง มันช่วยได้เยอะเลย

3-4 เทคนิคที่ใช้ได้จริง

1. อ่าน Log File ให้เป็น: น้องๆ หลายคนมองข้าม log file ไป ทั้งที่จริงๆ แล้วมันคือ "ขุมทรัพย์" เลยนะ! ไม่ว่าจะปัญหาอะไรก็ตาม ลองเริ่มจากดู log file ที่เกี่ยวข้องก่อนเสมอ เช่น Apache error log, system log, หรือ application log ของโปรแกรมที่เราสงสัย

tail -f /var/log/apache2/error.log

คำสั่ง tail -f นี่แหละ ตัวช่วยชั้นดีในการดู log แบบ realtime เห็นอะไรผิดปกติเกิดขึ้นปุ๊บ จะได้รู้ทันที

2. ใช้ strace ส่องการทำงานของโปรแกรม: เคยไหม? โปรแกรมมันรันอยู่ แต่ทำไมมันไม่ทำงานอย่างที่เราต้องการ? คำสั่ง strace นี่แหละ จะช่วยให้น้องๆ "แอบดู" การทำงานของโปรแกรมแบบละเอียดเลย ว่ามันกำลังทำอะไรอยู่ เรียก system call อะไรบ้าง

strace -p [process ID]

ผมเคยใช้ strace หา bug ในโปรแกรมที่เขียนเองบ่อยมาก มันเหมือนมี debugger ส่วนตัวเลยล่ะ

3. เช็ค Network Connection ด้วย tcpdump: ปัญหา network เนี่ย ตัวดีเลย! กว่าจะรู้ว่า packet มันหายไปไหน หรือใครกำลังแอบดักฟังข้อมูลของเรา tcpdump ช่วยได้เยอะมาก

tcpdump -i eth0 port 80

คำสั่งนี้จะดักจับ packet ที่วิ่งผ่าน interface eth0 บน port 80 (HTTP) ลองปรับเปลี่ยน interface และ port ตามที่ต้องการได้เลย

4. หาคอขวดด้วย top และ htop: บางทีเครื่องมันช้า อืดอาด ไม่รู้ว่าเป็นเพราะอะไร ลองใช้ top หรือ htop ดูสิ น้องๆ จะเห็น process ไหนมันกิน CPU หรือ Memory เยอะๆ จะได้จัดการมันได้ถูกจุด

htop นี่ผมชอบมาก เพราะมันแสดงผลเป็นสีๆ ดูง่ายกว่า top เยอะเลย

FAQ คำถามที่พบบ่อย

ทำไม ping ได้ แต่เข้าเว็บไม่ได้?

อันนี้อาจจะเป็นปัญหา DNS นะน้อง ลองเช็คดูว่า DNS server ที่เราใช้มันทำงานปกติหรือเปล่า หรือลองเปลี่ยนไปใช้ Google Public DNS (8.8.8.8) ดูครับ

ทำไมโปรแกรมมัน error แต่ log file มันไม่บอกอะไรเลย?

บางทีโปรแกรมมันอาจจะไม่ได้เขียน log ละเอียดขนาดนั้น น้องลองใช้ strace ดูสิ อาจจะพอเห็นเบาะแสอะไรเพิ่มเติมได้

เช็คยังไงว่า port ที่ต้องการใช้งานมันเปิดอยู่หรือเปล่า?

ใช้ netstat หรือ ss เลยน้อง

netstat -tulnp | grep [port number]
ss -tulnp | grep [port number]

ถ้ามี process ไหนกำลัง listen อยู่บน port นั้น ก็แสดงว่า port นั้นเปิดอยู่

สรุป

การ troubleshooting Linux เนี่ย มันเป็นทักษะที่ต้องฝึกฝนและสั่งสมประสบการณ์เรื่อยๆ น้องๆ อย่าท้อแท้ ถ้าเจอปัญหาแล้วแก้ไม่ได้ในครั้งแรก ค่อยๆ ลองผิดลองถูก ศึกษาหาความรู้เพิ่มเติม เดี๋ยวก็เก่งเองแหละ

จำไว้ว่า "ความรู้คือพลัง" ยิ่งเรารู้เยอะ เราก็ยิ่งแก้ปัญหาได้ไวและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ถ้าอยากเทรด forex ลองดูที่ iCafeForex นะครับ

อย่าลืมแวะไปอ่านบทความอื่นๆ ใน SiamCafe Blog ด้วยนะ!