Linux Command Line 50

ทำไม Linux Command Line ถึงสำคัญในปี 2026?

Linux เป็นระบบปฏิบัติการที่ขับเคลื่อน server มากกว่า 96% ของ top 1 ล้านเว็บไซต์ในโลกทั้ง AWS, Azure, GCP ใช้ Linux เป็นหลัก Docker, Kubernetes ทำงานบน Linux ดังนั้น ทักษะ Linux Command Line คือพื้นฐานที่คน IT ทุกคนต้องมี

บทความนี้รวบรวม 50 commands ที่ใช้บ่อยที่สุดในงาน IT จริงพร้อมตัวอย่างและคำอธิบาย

คำสั่งจัดการไฟล์และไดเรกทอรี (File Management)

#	Command	หน้าที่	ตัวอย่าง
1	ls	แสดงรายการไฟล์	`ls -lah` แสดงทั้งหมดพร้อมขนาด
2	cd	เปลี่ยน directory	`cd /var/log`
3	pwd	แสดง directory ปัจจุบัน	`pwd` → /home/user
4	mkdir	สร้าง directory	`mkdir -p app/{src, config, logs}`
5	rm	ลบไฟล์/directory	`rm -rf old_backup/` (ระวัง!)
6	cp	คัดลอกไฟล์	`cp -r src/ dest/`
7	mv	ย้าย/เปลี่ยนชื่อ	`mv old.txt new.txt`
8	find	ค้นหาไฟล์	`find / -name "*.log" -mtime +30`
9	tree	แสดง directory tree	`tree -L 2 /etc`
10	du	ดูขนาด directory	`du -sh /var/log/*`

คำสั่งดูและแก้ไขไฟล์ (File Viewing & Editing)

#	Command	หน้าที่	ตัวอย่าง
11	cat	แสดงเนื้อหาไฟล์	`cat /etc/hostname`
12	less	อ่านไฟล์แบบ scroll	`less /var/log/syslog`
13	head	ดู 10 บรรทัดแรก	`head -20 access.log`
14	tail	ดู 10 บรรทัดท้าย	`tail -f /var/log/nginx/error.log`
15	grep	ค้นหาข้อความ	`grep -r "error" /var/log/ --include="*.log"`
16	awk	ประมวลผลข้อความ	`awk '{print $1}' access.log \| sort \| uniq -c \| sort -rn`
17	sed	แก้ไขข้อความ	`sed -i 's/old/new/g' config.txt`
18	nano	text editor ง่ายๆ	`nano /etc/nginx/nginx.conf`
19	vim	text editor ขั้นสูง	`vim /etc/ssh/sshd_config`
20	wc	นับบรรทัด/คำ	`wc -l access.log`

คำสั่ง Network (Networking)

#	Command	หน้าที่	ตัวอย่าง
21	ip addr	ดู IP address	`ip addr show eth0`
22	ping	ทดสอบเชื่อมต่อ	`ping -c 4 google.com`
23	curl	HTTP request	`curl -I https://example.com`
24	wget	ดาวน์โหลดไฟล์	`wget https://example.com/file.tar.gz`
25	ss	ดู open ports	`ss -tulnp` (แทน netstat)
26	dig	ตรวจ DNS	`dig +short A example.com`
27	traceroute	ดูเส้นทาง network	`traceroute google.com`
28	nmap	scan ports	`nmap -sV 192.168.1.0/24`
29	scp	คัดลอกไฟล์ผ่าน SSH	`scp file.tar.gz user@server:/tmp/`
30	rsync	sync ไฟล์	`rsync -avz /data/ user@backup:/data/`

คำสั่ง System & Process (System Management)

#	Command	หน้าที่	ตัวอย่าง
31	top/htop	ดู process แบบ real-time	`htop` (สวยกว่า top)
32	ps	แสดง process	`ps aux \| grep nginx`
33	kill	หยุด process	`kill -9 PID`
34	systemctl	จัดการ service	`systemctl restart nginx`
35	journalctl	ดู systemd logs	`journalctl -u nginx -f`
36	df	ดู disk space	`df -h`
37	free	ดู RAM usage	`free -h`
38	uptime	ดู load average	`uptime`
39	crontab	ตั้ง scheduled task	`crontab -e`
40	uname	ดูข้อมูล OS	`uname -a`

คำสั่งขั้นสูง (Advanced)

#	Command	หน้าที่	ตัวอย่าง
41	tar	บีบอัด/แตกไฟล์	`tar czf backup.tar.gz /data`
42	chmod	เปลี่ยน permission	`chmod 755 script.sh`
43	chown	เปลี่ยนเจ้าของ	`chown -R www-data:www-data /var/www`
44	ln	สร้าง symlink	`ln -s /opt/app/current /opt/app/latest`
45	xargs	ส่ง output เป็น argument	`find . -name "*.tmp" \| xargs rm`
46	tee	เขียน output ทั้งหน้าจอ+ไฟล์	`echo "test" \| tee log.txt`
47	screen/tmux	terminal multiplexer	`tmux new -s deploy`
48	ssh-keygen	สร้าง SSH key	`ssh-keygen -t ed25519`
49	iptables	firewall rules	`iptables -L -n`
50	docker	จัดการ containers	`docker ps -a`

เทคนิค Command Line ที่ช่วยประหยัดเวลา

Pipe ( | ) — ส่ง output ของคำสั่งหนึ่งไปเป็น input ของอีกคำสั่งเช่น cat log | grep error | wc -l
Redirect ( >, >> ) — เขียน output ลงไฟล์ > ทับ >> ต่อท้าย
Ctrl+R — ค้นหาคำสั่งที่เคยพิมพ์ประหยัดเวลามาก
!! และ !$ — !! รันคำสั่งล่าสุดซ้ำ sudo !! รันคำสั่งล่าสุดด้วย sudo
alias — สร้างคำสั่งลัดเช่น alias ll='ls -lah' ใส่ใน .bashrc
{} — Brace expansion เช่น mkdir -p project/{src, test, docs}

Q: ควรเรียน Bash หรือ Zsh?

เริ่มจาก Bash ก่อนครับเพราะเป็น default shell ของ server ส่วนใหญ่เมื่อคล่องแล้วค่อยเปลี่ยนเป็น Zsh + Oh My Zsh ที่มี plugin และ theme สวยๆช่วยเพิ่ม productivity